Lý Thừa Càn và Lý Khác khom người chúc mừng, trong khi Vân Diệp và Lý Thái lại cau mày. Lý Nhị nhìn thấy những phản ứng khác nhau của bốn người, thái tử và Lý Khác đồng ý thì ông hiểu, nhưng Vân Diệp và Lý Thái phản đối thì ông lại không rõ. May mà không có người ngoài, ông bèn không vui hỏi:

– Thanh Tước, Vân Diệp, hai đứa có ý kiến khác?

– Phụ hoàng, tài năng của Người khắp thiên hạ đều biết, những chuẩn tắc Người tổng kết ra nhất định sẽ chính xác và hữu ích. Nhi thần tin, sau này đại ca dựa vào đó để cai trị quốc gia sẽ không thành vấn đề. Nhi thần lo lắng điều lệ phụ hoàng chế định sẽ trở thành pháp độ tổ tông, con cháu đời sau không dám làm trái.

– Phụ hoàng, tất cả học vấn trên đời cùng với thời gian trôi đi, cuối cùng cũng không thể bắt kịp bước tiến của đời sau. Phụ hoàng xem, Đại Đường ta thay đổi từng ngày, trong quân bắt đầu xuất hiện hỏa khí. Hài nhi tin, cùng với sự phát triển của nghiên cứu hỏa khí, sau này quân đội Đại Đường ta sẽ lấy đội quân kiểu mới làm chủ. Nó liên quan đến rất nhiều yếu tố, phép tắc cũ dần bị đào thải, nên hài nhi lo…

Lý Nhị nheo mày, trầm ngâm một lát rồi hỏi Vân Diệp:

– Ngươi cũng cho rằng phép tắc trẫm định ra sẽ trở thành chướng ngại cho con cháu đời sau?

Vân Diệp không chút do dự, gật mạnh đầu:

– Thần không có thói quen nói lời trái lòng trước mặt bệ hạ, đúng là như vậy. Bệ hạ, tạm thời chúng ta đ���ng nói chuyện này vội. Bệ hạ hãy quan sát thêm vài năm nữa, Người đang ở độ tuổi đỉnh thịnh, nói những lời này còn quá sớm. Thần dám cá, hai năm sau Đại Đường sẽ khiến bệ hạ không ngừng bổ sung, hoàn thiện pháp luật để thỏa mãn nhu cầu thực tiễn.

Lý Nhị cười gật đầu:

– Vậy trẫm sẽ đợi thêm hai năm nữa, xem xem năm Trinh Quán thứ mười một sẽ ép trẫm sửa đổi luật pháp thế nào.

Rồi ông chuyển chủ đề:

– Cuộc chiến này chúng ta không cần nhắc tới nữa. Ngươi phụng mệnh đi đưa di cốt các tướng sĩ Tiền Tùy về là việc công đức vô lượng. Trẫm không nhớ có cuộc chiến nào cả, còn chút xung đột nhỏ với Cao Ly thì hãy quên đi. Trên đời có nhiều chuyện khiến chúng ta phải hồi ức như vậy, một chút sóng gió nhỏ ai mà nhớ được.

Vân Diệp gật đầu vâng lời. Hoàng đế nói chuyện này không tồn tại tức là tuyệt đối không tồn tại. Y thích quyết định của Lý Nhị, dù gì mình cũng là tiên sinh của thư viện, mang cái danh đồ tể không hay chút nào. Mặc dù nói sự nghiệp bất hủ đều là từ giết người mà ra, nhưng mình th�� thôi đi, ít mang ác danh vẫn hơn.

– Tảo triều ngày mai ngươi không cần đi. Trẫm thấy đột nhiên cảm phong hàn là một cái cớ tốt. Ngươi bán đầu giặc với giá bốn mươi quan, đúng là giỏi. Nếu thứ gì qua tay ngươi cũng có giá cả rõ ràng, vậy ngươi hãy nghĩ cách cho trẫm. Hầu Quân Tập sắp đánh Thổ Cốc Hồn, khi đó nếu có đầu giặc thừa, ngươi bán giúp trẫm, bốn mươi quan, chỉ một giá đó thôi.

Vân Diệp vội khom mình thỉnh tội, biết không giấu được. Nhưng nghe Lý Nhị nửa đùa nửa thật nhờ mình giúp vẫn rất kinh ngạc.

– Thực sự không đùa với ngươi đâu. Đến giờ ngươi vẫn chưa hiểu hết giá trị của nó. Có món tiền này một nhà năm người có thể sống dư dả mười năm, nếu đi làm ăn thì nhất định không lo cơm áo. Trẫm không ngờ đám thương nhân lại trả giá cao như thế cho một cái hàm không bổng lộc. Một cái đầu bốn mươi quan, nếu là trẫm sẽ bán không chút do dự. Tiếc là lời này chỉ nói với mấy đứa thôi, chẳng thể nói trên triều.

Lý Nhị vừa cảm khái xong, Lý Khác, người hiểu rõ thương nhân nhất, liền khom người nói:

��� Phụ hoàng, chuyện này chẳng khó lý giải. Người cả ngày bận rộn duyệt tấu sớ, ít tiếp xúc với thương nhân. Hài nhi thì khác, xử lý việc của phủ nội vụ, tiếp xúc nhiều nhất là với thương nhân.

– Có lẽ phụ hoàng không ngờ, thương nhân có gia sản mười vạn quan đã không còn được tính là phú thương ở Trường An nữa rồi. Sau lần hạn chế và trấn áp thương nhân trước đây, bọn họ đã dần thoát ly khỏi sự khống chế của hào môn, tự mình kinh doanh. Hào môn cũng lợi dụng những điều kiện ưu việt của bản thân để kinh doanh. Ở trong nước bị cười nhạo và chỉ trích, nên họ đã ra nước ngoài.

– Con người khi giàu có rồi sẽ mưu cầu thân phận và địa vị. Mà trong thiên hạ, chỉ có phụ hoàng mới khiến người ta gà chó thăng thiên, hoặc rơi xuống địa ngục. Trong quy củ phụ hoàng lập ra, quân công là hàng đầu. Thương nhân không cần chút bổng lộc ít ỏi kia, mà họ cần thân phận được bình đẳng đối thoại với quan lại quý tộc. Nếu không, với thân phận của bọn họ, được thấy quan lại quý tộc đã là hy vọng xa vời, nói gì tới hai bên có thể giao lưu với nhau. Thế nên, Vân Diệp bán đầu giặc với giá bốn mươi quan chẳng làm hài nhi ngạc nhiên. Nếu phụ hoàng muốn bán quân công lấy đầu người, hài nhi có thể làm được dễ dàng. Đám thương nhân hiện giờ như chó đói, cho chút thịt là sẽ nhào tới ngay.

Lý Nhị thất kinh nhìn tam nhi tử:

– Mười vạn quan mà chưa phải là phú thương sao? Đám thương nhân đã giàu tới độ đó à? Trẫm chỉ nhìn thấy thương thuế tăng lên hàng năm, chứ không nghĩ tới thương nhân. Vân Diệp, e rằng ngay bây giờ trẫm phải sửa thương luật rồi. Nói không chừng Đại Đường sẽ xuất hiện phú thương gia có tới trăm vạn quan, thế không được, phải hạn chế.

Lý Thừa Càn mỉm cười nói:

– Bẩm phụ hoàng, đợi tiền mới phát hành, lo lắng của Người sẽ được giải quyết. Đến khi ấy, cự phú càng nhiều càng tốt, chỉ cần phụ hoàng nắm chắc tiền tệ trong tay, hào thương lớn tới mấy cũng chẳng khơi lên được sóng gió gì. Nay tiền trang là một dịch vụ thiết yếu khi giao dịch đường dài, nếu không có hối phiếu, lượng tiền đồng của Đại Đường ta căn b��n không đủ dùng. Phụ hoàng xem, một tờ giấy thế này đã tượng trưng cho một trăm quan rồi.

Nhận lấy tờ hối phiếu từ tay Lý Thừa Càn, Lý Nhị không nói gì. Thứ này ông thấy nhiều rồi, cũng dùng nhiều, chỉ là chưa từng liên hệ nó với việc khống chế thương nhân.

– Sau này hãy nói cho phụ hoàng nghe nhiều hơn về đạo lý trong những chuyện này. Hiện giờ là thời kỳ biến cách ngàn năm chưa từng có, chúng ta phải giang tay đón nhận chúng, củng cố, hoàn thiện và loại bỏ những luật lệ bất cập. Nếu làm được, đại nghiệp đáng mong đợi.

Vân Diệp cũng góp ý:

– Bệ hạ cũng đừng quá coi trọng những thứ này. Nông canh từ xưa đến nay mới là đường mưu sinh của chúng ta, đó gọi là dân có lương thực đầy nhà, lòng dân mới yên. Thương nghiệp tuy mang tới tài phú cho quốc gia, nhưng nông canh mới là đại sự hàng đầu. Thần thấy thương nghiệp Đại Đường quá phồn thịnh, thương nhân cầu cái mới, cái lạ, mà đi quá xa.

– Không nên quên cơ sở phát hành tiền tệ là lương thực. Tiền đồng, bạc, vàng đều là giá trị chúng ta gán cho nó mới có giá. Nếu mai này chúng ta cho rằng vàng đã quá nhiều, không còn là biểu tượng của tài phú nữa, vậy nó sẽ chẳng có giá trị gì. Thứ gì nhiều cũng sẽ mất giá. Bệ hạ còn nhớ chuyện pha lê chứ?

Lý Nhị ngồi trên một cỗ xe trâu, trầm tư nói:

– Trẫm vẫn nhớ buổi bán đấu giá đó, một món đồ pha lê đều có giá nghìn quan. Nay trẫm ở chợ thấy nhà phú quý mua đồ gốm sứ, pha lê chỉ lấy thêm cho chẵn tiền. Mới có vài năm thôi mà đã thay đổi nghiêng trời lệch đất như thế, thật không ngờ…

– Cho nên chúng ta cần dò dẫm tiến bước, đây đều là những thứ tiền nhân chưa từng gặp phải, chúng ta không biết ngày mai sẽ ra sao, chỉ có thể đoán. Đảm lượng của bệ hạ là thứ đế vương trước kia không có, rộng lòng đón nhận thế giới, không nghi kỵ, không hoài nghi, không tự mình bó buộc. Thần dám cam đoan, Trinh Quán thịnh thế là bước tiến chưa từng có, là một thịnh thế huy hoàng…

Mọi bản quyền nội dung này đều thuộc về truyen.free, nguồn cảm hứng bất tận cho những câu chuyện độc đáo.