Ngày 19 tháng 8, khi người dân Moscow bật TV như thường lệ, họ kinh ngạc nhận ra tất cả các kênh đều đang phát đi phát lại vở ballet "Hồ Thiên Nga". Giai điệu cứ lặp đi lặp lại khiến nhiều người lầm tưởng đài truyền hình gặp sự cố. Thế nhưng, những ai có chút hiểu biết về truyền thông đều ngầm đoán rằng chính phủ Liên Xô đang có biến động lớn.

Nếu bật TV sớm hơn nửa tiếng, họ sẽ thấy phát thanh viên đọc "Lời kêu gọi công dân Liên Xô". Đài Truyền hình Trung ương chính thức công bố lệnh của Phó Tổng thống Yanayev: Tổng thống Gorbachev không thể tiếp tục đảm nhiệm chức vụ vì lý do sức khỏe, và theo điều 127 Hiến pháp Liên Xô, quyền tổng thống tạm thời được trao cho Yanayev. Khác với diễn biến lịch sử, chỉ có Thủ tướng Pavlov và Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng Baklanov ký tên vào "Tuyên bố của lãnh đạo Liên Xô", ban bố tình trạng khẩn cấp kéo dài 6 tháng từ 4 giờ sáng ngày 19 tháng 8 tại một số khu vực, đồng thời thành lập Ủy ban Tình trạng Khẩn cấp. Trong khi đó, Yanayev lại dẫn đầu đoàn xe tăng của Sư đoàn Taman tiến thẳng về Nhà Trắng.

Sáng nay, Pavlov cũng nhận được tin một đoàn hộ tống bảo vệ Yeltsin đã bị phục kích đêm qua ở ngoại ô Moscow. Toàn bộ đặc vụ đều thiệt mạng, còn Yeltsin thì mất tích bí ẩn. Từ báo cáo, Pavlov nắm được manh mối nhưng vẫn không khỏi rùng mình trước thủ đoạn dứt khoát của Yanayev – không rõ đây là phúc hay họa.

Pavlov thẫn thờ nhìn ra ngoài cửa sổ văn phòng Điện Kremlin, rồi thở dài nói với thư ký: "Chúng ta đã cố hết sức mình rồi. Liên Xô rồi sẽ đi về đâu, tất cả chỉ còn trông chờ vào ý Chúa."

Người thư ký đứng cạnh lúng túng không biết phải đáp lời ra sao.

Lúc này, Yanayev không chỉ muốn thủ tiêu Yeltsin, mà còn muốn hủy hoại hoàn toàn thanh danh, phá nát hình tượng "cứu tinh dân chủ tự do" mà Yeltsin đã dày công xây dựng. Khi đoàn xe tăng tiến đến ngã tư gần Nhà Trắng, đám đông hiếu kỳ bắt đầu tụ tập. Dường như chưa ai nhận ra người đàn ông trung niên đứng sừng sững trên xe tăng kia chính là Phó Tổng thống. Phần lớn trong số họ là thanh niên, ánh mắt đầy thù địch dõi theo từng động thái của Sư đoàn Taman cùng người đứng đầu.

"Chắc chắn đây là phe ủng hộ Yeltsin." Yanayev thầm nhủ. Ông phân tích tình hình: đám người này vẫn chưa có bất kỳ hành động nào, có lẽ do chưa nhận được chỉ thị từ cấp cao trong Nhà Trắng. Yanayev vẫn còn mơ hồ về tình hình bên trong, ông hy vọng khi xe tăng tiến đến quảng trường, sẽ có tin Yeltsin tự sát.

Đúng 8 giờ sáng ngày 19, 26 chiếc xe tăng đã vây kín Nhà Trắng. Nòng pháo đồng loạt chĩa vào tòa nhà, biểu tượng quyền lực tối cao của nhân dân Nga. Cảnh sát mật thuộc Bộ Nội vụ lập tức phong tỏa các ngã tư, cấm mọi phương tiện qua lại.

Ban đầu thờ ơ, nhưng giờ đây người dân Moscow đổ xô đến quảng trường đầy tò mò. Họ phát hiện binh lính đang bận rộn dựng màn chiếu phim ngoài trời và lắp đặt máy chiếu. Ngay cả những người ủng hộ Yeltsin đang định ngăn cản cũng phải tạm dừng lại, hiếu kỳ quan sát.

Không chỉ quanh Nhà Trắng, Quảng trường Đỏ và nhiều địa điểm công cộng khác cũng đồng loạt dựng những màn chiếu tương tự. Người qua đường hiếu kỳ dừng chân theo dõi.

Tại quảng trường, Yanayev tự tay nhấn nút khởi động máy chiếu. Đoạn phim bắt đầu chạy, hình ảnh mờ nhạt nhưng vẫn đủ để nhận ra. Khi khuôn mặt Gorbachev xuất hiện trên màn hình, đám đông đang im phăng phắc bỗng xôn xao.

Trong phim, Gorbachev hiện lên với vẻ mặt giận dữ. Do ánh sáng yếu, nhiều người chỉ nhìn thấy hình ảnh lờ mờ, nhưng giọng nói từ loa phát thanh thì vang vọng rõ ràng:

"Im đi, anh hiểu gì chứ, Varennikov. Anh chỉ là quân nhân, nên mới suy nghĩ đơn giản như vậy. Nhiệm vụ của quân nhân là tuân lệnh, chứ không phải tham gia đảo chính."

Người dân kinh ngạc khi thấy vị Tổng Bí thư vốn ôn hòa giờ đây mặt mày giận dữ, phơi bày bộ mặt thô lỗ của Gorbachev. Sau đó, màn hình rung lắc, và cảnh Gorbachev bị ám sát được chiếu thẳng trước mắt đám đông.

Đây chính là một tin tức động trời! Nếu không phải do Ủy ban Tình trạng Khẩn cấp kiểm soát chặt chẽ báo chí, chỉ cho phép 9 tờ báo đảng phát hành, thì lũ phóng viên vô đạo đức đã kịp xuyên tạc sự thật. Dù bị cả phe cải cách lẫn bảo thủ ghét bỏ, Gorbachev vẫn là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản. Việc ông bị ám sát trắng trợn đã khiến những người dân Nga lương thiện phẫn nộ tột cùng.

Đặc biệt, khi nghe thấy câu cuối "Tổng thống Yeltsin muôn năm!", sự phẫn nộ trong đám đông càng bùng cháy dữ dội. Những đặc vụ KGB trà trộn trong dân chúng càng ra sức thêm dầu vào lửa: "Yeltsin đang trốn trong Nhà Trắng!", "Bắt lấy tên đồ tể đó!", "Trả thù cho Tổng thống Gorbachev! Bảo vệ Xô viết!"

Bị kích động, đám đông hô vang những khẩu hiệu lật đổ Yeltsin và ồ ạt tràn về phía Nhà Trắng. Những người ủng hộ Yeltsin đứng ngơ ngác, bởi diễn biến này hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của họ, khiến họ không biết phải làm gì.

Trước Nhà Trắng, đám đông phẫn nộ tụ tập ngày càng đông. Trớ trêu thay, đội xe tăng vốn được cử đến để bắt Yeltsin giờ lại trở thành bức tường thép kiên cố bảo vệ tòa nhà. Người dân Moscow vẫn không ngừng kéo đến, cố vượt qua rào chắn nhưng đều bị lính gác ngăn lại.

Chứng kiến cảnh tượng diễn ra đúng như dự liệu, Yanayev đứng dậy, phủi nhẹ áo, rồi cầm loa phóng thanh chuẩn bị đọc bài diễn văn mà ông đã chuẩn bị suốt đêm qua.

"Thưa các công dân Moscow, xin mọi người hãy bình tĩnh. Tôi là Phó Tổng thống Liên Xô, Tổng Bí thư Gennady Ivanovich Yanayev." Giọng ông trầm ổn nhưng đầy mạnh mẽ. Ngay khi ông xưng danh, đám đông ồn ào dần lắng xuống. Có lẽ đó chính là sức hút đặc biệt của một chính khách.

Bất chấp những ánh mắt căm phẫn đang đổ dồn vào mình từ đám đông, Yanayev tiếp tục: "Vô cùng tiếc nuối khi phải nói rằng chính phủ đã lừa dối tất cả mọi người. Gorbachev không phải vì lý do sức khỏe mà không thể đảm nhiệm chức vụ, mà là do bị kẻ phản bội ám sát một cách hèn hạ! Như các bạn đã thấy, Yeltsin đê tiện đã phản bội nhân dân. Hắn dùng khẩu hiệu dân chủ tự do để lừa gạt tất cả. Hắn chính là một kẻ tiểu nhân, vì mục đích leo lên ngôi vị tối cao, sẵn sàng ám sát Tổng Bí thư. May mắn thay, những người đấu tranh vì chính nghĩa và chân lý sẽ không bao giờ khuất phục trước trò hề của hắn."

Bài diễn văn đanh thép của Yanayev đã khiến những kẻ có ý đồ bạo loạn và cơ hội chủ nghĩa phải khiếp sợ.

"Nước Nga vĩ đại của chúng ta đã trải qua bao đau thương: vó ngựa man rợ của quân Tatar, những lưỡi lê dài của quân đội Napoleon, lưỡi kiếm sắc bén của Ba Lan, và cả đại bác của lũ phát xít. Nhưng tất cả đều đã bị chúng ta đánh đuổi, phải cúi đầu nhục nhã. Lần này, Tổ quốc lại đứng trước một thử thách nguy hiểm, không phải từ kẻ thù ngoại bang, mà từ chính kẻ phản bội hèn hạ. Lũ ngoại bang đang hả hê chờ chúng ta gục ngã, để xâu xé lợi ích của nhân dân chúng ta. Tôi cam kết, Yeltsin sẽ bị xét xử thích đáng, để hành vi hèn hạ của hắn bị phơi bày. Tuyệt đối không để hắn trốn tránh pháp luật!"

"Nhưng nếu bất kỳ ai dám tấn công Nhà Trắng, tôi sẽ coi họ là đồng lõa với Yeltsin, là kẻ phản bội nhân dân Nga, phản bội Tổ quốc." Yanayev nhặt khẩu AKS-74U dưới chân, lạnh lùng tuyên bố: "Chúng tôi sẽ đưa hắn đến gặp Chúa!"

Bài diễn văn nhận được tràng pháo tay như sấm dậy. Yanayev giơ tay chào đáp lại, bỗng nhận thấy một kẻ đội mũ lưỡi trai đang len lỏi trong đám đông, tiến thẳng về phía mình. Bản năng mách bảo có nguy hiểm, ông vội lùi lại vài bước. Đúng lúc định nói gì đó với lính canh, tên kia đã tiến đến cách ông khoảng mười bước, giả vờ vỗ tay, rồi bất ngờ rút khẩu súng lục giấu trong tay ra bắn.

Nhờ bộ phận giảm thanh, tiếng súng chìm nghỉm giữa tiếng vỗ tay ồn ào. Yanayev từ từ gục xuống trước đám đông. Ông chỉ cảm thấy vết thương nóng rát, và bàn tay đã đẫm máu.

Khi bỏ chạy, tên sát thủ lách qua đám đông đang chen chúc, vừa chạy vừa hô vang: "Yeltsin muôn năm! Dân chủ muôn năm!" Lính canh nhận ra sự bất thường liền đuổi theo.

"Tên này... đúng là không nương tay!" Yanayev nhìn bóng kẻ chạy trốn khuất dần, ý thức ông dần chìm vào mê man. Khi lính canh xông tới, cả thế giới đối với ông chợt tĩnh lặng như thể mọi âm thanh đã bị bọt biển hút sạch. Mi mắt trĩu nặng khép lại. Không một ai để ý nụ cười mãn nguyện thoáng hiện trên môi Yanayev – nụ cười của kẻ đã hoàn thành xuất sắc âm mưu của mình.

Bản biên tập này thuộc về truyen.free, xin vui lòng không sao chép khi chưa được sự cho phép.