Mặt trời dâng lên từ sau rặng núi phía đông, ánh rạng đông xua tan màn đêm, rải những tia nắng vàng rực rỡ. Những hạt sương sớm đọng trên cỏ cây lấp lánh, chim chóc cũng theo đó thức giấc, khắp nơi vọng tiếng hót véo von.

Xolot quay mặt về phía mặt trời mọc, cởi trần, bên hông buộc một chiếc khố trắng đơn giản. Trước mặt hắn là một vạc nước lạnh cùng một chậu gốm. Bertad lặng lẽ đứng đối diện, quan sát hắn.

Hắn múc một chậu nước lạnh, dội từ đỉnh đầu xuống. Dòng nước lạnh buốt xối khắp thân, gió sớm thổi qua khiến cơ thể lập tức lạnh cóng, nổi da gà nhưng mặt vẫn không biến sắc. Theo yêu cầu của võ sĩ, hắn phải luôn giữ vẻ kiên nghị, không để lộ dù chỉ một chút sợ lạnh hay do dự.

Một lát sau, đợi nước bớt đi, hắn lại dội xuống một chậu khác, cứ thế lặp lại cho đến khi hết sạch một vạc nước. Lúc này, Bertad mới lộ ra nụ cười.

"Không tệ, Xolot, ngươi đã có phong thái của một võ sĩ rồi. Giờ đã là tháng tư, tiết trời bắt đầu ấm lên, việc rèn luyện ý chí chịu lạnh sẽ sớm kết thúc. Sắp tới, buổi sáng chúng ta sẽ chuyển sang rèn luyện sự nhanh nhẹn, đợi đến tháng mười, khi mùa mưa ấm áp qua đi, sẽ quay trở lại như cũ."

Xolot gật đầu với vẻ mặt kiên nghị, mặt hắn đã đông cứng, tạm thời không thể nói chuyện.

Lúc này, một con chim nhỏ màu đỏ bị Xolot hấp dẫn, bay lượn quanh thiếu niên, vừa bay vừa kêu. Con chim có chỏm lông rõ rệt trên đầu, mặt màu đen, bay cực nhanh, tiếng hót cao vút vui sướng, biến đổi liên hồi, thỉnh thoảng mổ nhẹ vào những vệt nước dưới chân hắn. Xolot càng nhìn càng thấy quen thuộc.

"A, chú chim tước hót vang tìm bạn tình, đó là phước lành từ nữ thần sinh sản Tonacacihuātl. Đây là một điềm lành, cho thấy mùa vạn vật sinh sôi đã đến. Xolot, ngươi cần kiềm chế ham muốn của mình. Đương nhiên, nếm thử một lần, hoàn thành chuyển biến từ một cậu bé thành một người đàn ông cũng rất cần thiết." Nhìn thấy điềm lành, Bertad tâm trạng rất tốt, hiếm khi pha trò đàn ông.

Xolot liếc nhìn, mặt hắn cuối cùng cũng cử động được. "Bertad, ngươi đã bị Ahuitz làm hư hỏng rồi. Ngươi không cần khoe khoang kiến thức thần học của mình trước mặt Tế Tự. Tonacacihuātl cũng là thần của mùa màng bội thu, tiếng hót của chim hồng tước chứng tỏ mùa gieo hạt vụ xuân đã bắt đầu."

Chú chim nhỏ xinh đẹp này chính là hồng tước Bắc Mỹ, phân bố rộng rãi trong rừng núi ở Trung Mỹ và Bắc Mỹ. Tháng tư là mùa chúng tìm bạn tình giao phối, sẽ cất những tiếng hót đặc biệt mỹ miều. Xolot quen thuộc nó hơn với một cái tên khác được nhiều người biết đến: "Phẫn nộ chim nhỏ" (Angry Bird).

Đang khi nói chuyện, cả hai liền thấy trên bầu trời phía đông, xa xa có một cột khói đặc dần dần bốc lên, lượn lờ trên bầu trời, không quá dày đặc. Một lát sau, lại một cột khói đặc khác chậm rãi dâng lên. Bertad nhìn về phía các cột khói, rồi thỏa mãn gật đầu: "Đều là từ các thôn làng. Đây là chuẩn bị cho Milpa, phát hỏa đốt rừng, mùa gieo hạt vụ xuân sắp bắt đầu."

Xolot gật đầu. Nông nghiệp Mexico có hai phương pháp canh tác là Chinampa và Milpa. Chinampa là những thửa ruộng nổi màu mỡ, cho năng suất cao trong vùng sông hồ, cũng là nền tảng cường thịnh của các thành bang Mexica. Một hecta vườn Chinampa có thể nuôi sống ít nhất hai mươi người, tương đương với mỗi mẫu đất nuôi sống một người rưỡi. Xolot nhớ lại điển tịch đời Minh đã từng đọc: "Đất đai màu mỡ ngoại thành, mỗi mẫu thu hoạch không dưới năm sáu thạch"; Chinampa liền tương đương với ruộng nước thượng đẳng nhất ở Giang Nam của thiên triều.

Tại kinh đô của đế quốc, thành phố trên hồ Tenochtitlan sở hữu hơn chín nghìn hecta vườn Chinampa, chống đỡ cho một thành phố khổng lồ với hơn hai trăm nghìn dân. Dân số của thành phố này đông hơn bất kỳ thành phố nào ở Tây Âu thời đại này, ngang với Khai Phong, Hàng Châu của thiên triều. Trong lần xuất chinh này, Tenochtitlan đã trực tiếp cung cấp năm Hikipili, tức bốn vạn võ sĩ trực thuộc hoàng gia.

Xolot từng theo cha mình đi tham quan vườn Chinampa của gia tộc. Loại phù điền phì nhiêu này là tài sản cốt lõi của mỗi gia đình quý tộc. Nhưng hắn lại không quen thuộc Milpa, phương thức canh tác phổ biến nhất ở Trung Mỹ.

Nông nghiệp là nền tảng của đế quốc, dân số là nền móng của văn minh. Chỉ những nền văn minh có dân số cốt lõi đông đảo mới có thể thực sự phát triển thành một đế quốc. Xolot nghĩ đến thiên triều với hơn trăm triệu dân số cốt lõi, đế quốc Ottoman với mười triệu dân, nước Pháp với mười triệu dân... Đương nhiên, trừ tiểu lục địa Nam Á ra.

Sau khi cân nhắc điều này, Xolot liền quyết định tự mình đi xem cách canh tác Milpa. Võ sĩ hành động từ trước đến nay không chậm trễ. Hắn thảo luận với Bertad, người sau gật đầu, rồi đi triệu tập một trăm võ sĩ tùy tùng.

Tiếp đó, Xolot lại tìm gặp Totek, nói với tổng chỉ huy rằng mình muốn đi đến làng Otomi đã chiếm đóng ở phía đông, "để cử hành nghi thức tế lễ vụ xuân." Totek nhíu đôi lông mày cứng rắn lạnh lẽo, cộc lốc nói một câu "Ngươi cẩn thận lũ chó săn Otomi tập kích," rồi cấp thêm một đội một trăm võ sĩ hộ tống.

Cứ như vậy, Xolot liền mặc vào y phục Tế Tự Thổ Lang, mang theo hai trăm võ sĩ, cùng lương thực cho mười ngày trên lưng, xuất phát về phía thôn núi phía đông.

Lúc này, chiến dịch vây thành đã kéo dài nửa năm, đại quân Mexica sớm đã triển khai dưới thành Ottopan. Vây thành chiến không phải là mấy vạn quân đội tụ tập dưới chân thành, mà là phải thiết lập doanh trại đầy đủ, triển khai quân đội, kiểm soát các yếu điểm xung quanh, cắt đứt đường tiếp tế lương thực và nguồn nước của thành phố.

Hiện tại, các thôn làng xung quanh sơn thành trong vòng hai ngày đường đều đã bị càn quét. Thôn làng gần Xolot nhất nằm cách đó hai ngày rưỡi đường về phía đông. Đội võ sĩ thế là men theo đường lương thực, uốn lượn về phía đông.

Xolot hành quân một mạch, giữa đường gặp một đoàn vận lương. Mấy trăm dân phu cõng những bao lương thực cao chất ngất, lương thực nặng trĩu ép cong lưng, khó nhọc bước đi trên những con đường nhỏ trong núi, trong khi xung quanh là hàng trăm võ sĩ và dân binh vũ trang đầy đủ. Xolot lắc đầu, với hiệu suất vận chuyển lương thực như thế này, ít nhất một nửa sẽ hao hụt trên đường đi.

Hành quân hai ngày trong núi rừng, Xolot không thấy bóng dáng võ sĩ Otomi nào tấn công, ngược lại gặp những sơn dân Otomi từ rừng núi ra đầu hàng. Giờ đây, các thôn làng lân cận đều nằm dưới sự kiểm soát của võ sĩ Mexica, mùa gieo hạt vụ xuân sắp bắt đầu. Không gieo hạt vụ xuân thì cả năm sẽ không có thu hoạch, chắc chắn sẽ chết đói. Các sơn dân đành phải từ bỏ việc ẩn nấp mà xuống núi.

Đối với những thôn làng đã kiểm soát được, quân đoàn liền coi như tài sản của mình và thể hiện sự khoan dung nhất định.

Khi Xolot đến thôn núi Otomi gần nhất, trước mắt hắn là những làn khói xanh lịm. Ngoài thôn, một khu rừng đã bị đốt trụi, và những người nông dân từ những ngôi nhà tranh vách đất đang lấy ra những chiếc cuốc đá – một loại gậy đào đất đơn giản – cùng hạt giống bắp ngô, chuẩn bị bắt đầu mùa gieo hạt vụ xuân.

Nhìn thấy đại đội võ sĩ Mexica cùng Tế Tự Thổ Lang dẫn đầu đi tới, sơn dân Otomi lập tức phục xuống đất hành lễ, cúi thấp đầu, giấu đi sự sợ hãi và ánh lửa căm hờn trong mắt. Điều này khác biệt hoàn toàn với sự nhiệt tình của nông dân trong thung lũng Mexico. Chỉ huy dân binh Mexica đồn trú cũng vội vàng chạy đến, hành lễ với Xolot.

Xolot đều thu vào mắt: Sự thống trị của đế quốc ở đây rất yếu, chỉ duy trì sự phục tùng bằng vũ lực. Hắn không nói thêm gì, chỉ thông báo cho chỉ huy dân binh: Mục đích của đội là tiến hành "Nghi thức tế lễ vụ xuân". Chỉ huy dân binh lập tức lớn tiếng hô vang vài câu, những người Otomi đang phục dưới đất nghe vậy liền đều ngẩng đầu lên, cuối cùng lộ ra vẻ kính sợ và vui mừng.

Thần quyền của Tế Tự thật mạnh mẽ. Sức mạnh của thần quyền được quyết định bởi việc bám rễ sâu vào lòng người, chiếm lĩnh mọi khía cạnh của cuộc sống và được duy trì thông qua các nghi thức khác nhau.

Xolot đi tới trung tâm thôn, dựng một tế đàn nhỏ. Hắn đặt một tảng đá tròn, rồi rắc đất lên tượng trưng cho đại địa. Lên đó đặt bắp ngô, đậu ván, bí đỏ, ca cao và ớt – đây là những loài thực vật thần ban, tượng trưng cho mùa gieo trồng sắp tới. Xung quanh đặt cỏ xanh, tượng trưng cho sự sinh trưởng. Cuối cùng, ở vành ngoài đặt những cành cây xanh tươi, tượng trưng cho mùa màng bội thu.

Đây là nghi thức tế lễ cầu mùa màng bội thu, vừa đơn giản lại gần gũi với dân chúng, phổ biến rộng rãi trong các thôn làng ở Trung Mỹ.

Tiếp đó, thiếu niên Tế Tự leo lên tế đàn, dưới đài lập tức trở nên trang nghiêm và tĩnh lặng. Đám đông phục xuống đất chờ đợi, Tế Tự liền nhảy múa và cất tiếng hát.

"Ta say ngủ dưới lòng đất sâu, Mộng thấy quanh mình bảy rắn vờn. Chúng ăn thịt máu cũ ta no bụng, Rít gọi ta về lại cố hương. Đó là Tonacacihuātl, Nữ thần cai quản sinh sản và mùa màng bội thu.

Nữ thần trong vườn hoa phồn thịnh chọn ta, Hoa hướng dương cùng bắp ngô là tuổi thơ ngây của ta, Đậu ván cùng bí đỏ là tuổi thanh xuân an nhàn của ta, Ca cao là tuổi trung niên cay đắng của ta, Hồng ��t là tuổi già chín muồi của ta. Rồi những đóa hoa nở rộ, xé rách cuống họng ta, Rồi trái cây lớn lao, kết tinh từ thịt máu ta.

Nữ thần nhuộm màu cho trái cây ta, Khoác lên ta lớp da cổ xưa. Sức sống liền từ ta mất đi, Mau đến đây, ăn thịt máu hiến tế của ta. Ta sẽ một lần nữa cắm rễ khắp mặt đất, Bị gieo sâu xuống, Có một giấc ngủ thật dài.

Ta chính là hạt ngũ cốc của nữ thần, Hạt giống chôn sâu dưới đất. Gieo trồng rồi nảy mầm, Nảy mầm rồi lớn lên, Lớn lên rồi chín, Chín rồi hi sinh, Hi sinh rồi quay trở lại, Lại một lần nữa biến thành hạt giống.

Đây là vòng tròn vô tận, Ta sẽ mãi mãi vì nữ thần mà hiện hữu. Nàng dùng mặt trời canh giữ ta, Nàng dùng mưa tưới tắm ta, Mang đến mùa màng bội thu cho đại địa, Mà ta vĩnh viễn không hề cô độc. Đó là nữ thần vĩ đại, Tonacacihuātl!"

Sau đó, các võ sĩ theo nghi lễ trang trọng, đồng thanh hô vang danh hiệu thần "Tonacacihuātl", còn các sơn dân thì nằm rạp xuống đất, hôn lên mặt đất dưới thân.

Theo Xolot, bài thơ ca tế lễ này vô cùng bình dị, coi cây trồng như con người, thoạt đầu nghe rất kỳ lạ.

Nhưng nghe vài lần thì hiểu ra, đây trên thực tế là một bài thơ ca nông nghiệp phổ thông, dễ hiểu, dùng để chỉ đạo sản xuất nông nghiệp.

Đoạn thứ nhất, là phần mở đầu.

Đoạn thứ hai, trình tự gieo trồng các loại cây là hoa hướng dương, bắp ngô, đậu ván, bí đỏ, ca cao cùng ớt.

Đoạn thứ ba và thứ tư, trình tự sinh trưởng của cây trồng là: Gieo mầm xuống đất, chờ một thời gian mới nảy mầm; nảy mầm lớn lên rồi sẽ ra hoa; ra hoa rồi sẽ kết quả; kết quả xong phải nhanh chóng ăn; ăn xong phải nhớ kỹ gieo trồng.

Đoạn cuối cùng, điều kiện sinh trưởng của cây trồng là ánh nắng và nước.

Tế lễ kết thúc, thái độ của người Otomi đối với Xolot liền có sự thay đổi rõ rệt. Thiếu niên bị hàng trăm, hàng nghìn thôn dân chen chúc đến nỗi "sống không thể luyến", mọi nếp gấp trên bộ Tế Tự phục đều bị hôn một cách nhiệt tình, cho đến khi được thị vệ Bertad cứu ra khỏi đám đông.

Hoàn thành tế lễ xong, tiếp theo liền đến lúc gieo hạt. Xolot cùng những người đi theo lên đó quan sát tỉ mỉ.

Các thôn dân trên mảnh đất sau khi khai hoang đào những lỗ nhỏ sâu bằng một ngón tay, đặt vài hạt bắp ngô vào, sau đó tập trung tro than làm phân bón xung quanh lỗ đào, rồi lấp lại hố gieo trồng. Khoảng cách giữa các hố gieo trồng khoảng nửa mét theo cả chiều ngang và dọc, không thể cấy dày đặc như nông nghiệp đời sau, nguyên nhân chủ yếu vẫn là độ phì nhiêu của đất không đủ.

Đây chính là người chị cả trong bộ ba cây trồng chủ lực của Châu Mỹ: bắp ngô.

Sau đó, toàn bộ quá trình gieo trồng đều nhờ trưởng lão thôn xóm vừa nói vừa khoa tay múa chân chỉ dẫn, còn Xolot thì vừa nghe vừa hỏi.

Mấy tuần sau đó, khi bắp ngô dài mười mấy centimet, liền có thể trồng đậu ván. Đây là người chị hai trong bộ ba. Đậu ván nhất định phải trồng vây quanh bắp ngô, vài cây đậu ván quấn quanh một cây bắp ngô.

Sau đó lại qua một tuần, liền có thể trồng bí đỏ. Đây là cô em út trong bộ ba. Đại khái cứ hai ba mét trồng một cây, bởi vì bí đỏ sẽ bò lan trên mặt đất.

Xolot cẩn thận suy nghĩ, đồng thời hồi tưởng lại những kiến thức đã biết. Trong quá trình này, bắp ngô thẳng tắp vươn lên, cung cấp thân cây để đậu ván leo lên. Đậu ván quấn quanh bắp ngô, cố định đạm, bổ sung độ phì nhiêu cho đất. Còn bí đỏ thì bò lan giữa bắp ngô và đậu ván, loại bỏ cỏ dại trên đồng ruộng.

Ba loại cây này hình thành mối quan hệ cộng sinh hỗ trợ hoàn hảo, không cần quá nhiều nhân công để quản lý, cũng rất phù hợp với tình trạng Trung Mỹ lúc bấy giờ, khi chỉ có các công cụ đá thô sơ.

Hiện tại là tháng tư, bắp ngô cần bốn tháng để trưởng thành, thu hoạch vào tháng tám. Đậu ván trồng chậm hơn một chút, cũng cần bốn tháng để trưởng thành, thu hoạch vào tháng chín. Bí đỏ thì chỉ cần hơn hai tháng và thu hoạch vào tháng bảy. Đợi đến tháng bảy thu hoạch xong, tùy tình hình sẽ gieo trồng thêm một mùa đậu ván vào cuối năm, không phải vì sản lượng mà là để bổ sung độ phì nhiêu cho đất.

Về mặt dinh dưỡng, bắp ngô là carbohydrate, đậu ván là protein, còn bí đỏ thì có cả hai, vừa đủ để duy trì cuộc sống hàng ngày của người dân. Còn hoa hướng dương, ca cao, ớt, trưởng lão thôn xóm cho biết đó là những thứ mà người dân thành bang yêu thích, thôn làng không dùng đến.

Xolot nhẩm tính một chút: Tháng tư, tháng năm gieo hạt, tháng bảy, tám, chín thu hoạch. Các thành bang khác từ tháng tư đến tháng chín đều khó lòng động viên dân binh, sẽ không dễ dàng phát động chiến tranh. Trong khi đó, liên minh thành bang Mexica với đầy đủ Chinampa, lại có thể động viên quy mô lớn trong thời gian này, khiến kẻ địch trở tay không kịp, đồng thời phá hoại sản xuất nông nghiệp của đối phương.

Nói tóm lại, Milpa bắt đầu bằng việc đốt rừng khai hoang, theo thứ tự trồng bắp ngô, đậu ván, bí đỏ – bộ ba cây trồng – rồi kết thúc bằng việc luân canh một đến ba năm. Năng suất là từ một phần năm đến một phần bảy so với Chinampa, tùy nơi.

Xolot tính toán lại một chút, tùy theo lượng mưa khác nhau, mỗi hecta Milpa có thể nuôi sống ba đến năm người, tức ba đến năm mẫu đất nuôi sống một người. Năng suất này hơi thấp hơn ruộng cạn ở phương Bắc thời Minh triều, bởi nơi đây không có kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến như Hoa Hạ, đơn thuần dựa vào năng suất cao của bắp ngô và bí đỏ. Còn trên những vùng núi cằn cỗi, các sơn dân sẽ trồng thêm khoai lang làm lương thực bổ sung.

Nhìn những thôn dân Otomi đang bận rộn trên đồng ruộng, suy nghĩ về những số liệu vừa tính toán, Xolot bỗng nhiên ý thức được, tổng dân số Trung Mỹ có khả năng vượt xa dự đoán của hắn.

Cho dù kể cả khi tính đến hai năm luân canh, căn cứ vào lượng lương thực cung cấp, mật độ dân số ở hầu hết các vùng tập trung dân cư của Trung Mỹ cũng sẽ không thấp hơn một phần ba mật độ dân số của người phương Bắc thiên triều thời đại này. Còn thung lũng Mexico với vô số Chinampa, không cần luân canh, mật độ dân số sẽ tiếp cận Giang Nam của thiên triều, cũng chính là "Nam Trực Lệ" của Trung Mỹ.

Nông nghiệp quyết định dân số, dân số quyết định tiềm lực quốc gia. Đây cũng là lý do các bang quốc Mexico có thể dễ dàng huy động hàng chục vạn đại quân đi chinh chiến.

Mà tại toàn bộ khu vực Mexico, từ người Chichimecah cực bắc đến người Zapotec cực nam, từ người Tosk cực tây đến người Nahuas cực đông, cùng với người Mexica ở trung tâm – đây là một vùng văn minh được h���u thế ước tính có ít nhất mười lăm triệu dân, Xolot cho rằng có hơn hai mươi triệu dân, sở hữu bắp ngô, bí đỏ, khoai lang năng suất cao nhất thế giới và khoai tây đang dần được truyền bá.

Xolot nhìn những đồng ruộng phương xa, bên trong là những hy vọng vàng rực. Hắn nhìn những hạt giống còn chưa nảy mầm, đó chính là thứ đang thai nghén một nền văn minh.

"Hàng chục triệu dân vào thời kỳ đồ đá sẽ có ý nghĩa gì?" Xolot nghĩ đến, rồi hắn bật cười.

Đây sẽ là một thiên triều khác, một đế quốc với hàng chục triệu dân cốt lõi!

Phiên bản văn học này được truyen.free bảo vệ bản quyền.