Thực tế cho thấy giới văn nhân khó lòng nghiên cứu khoa học. Một bầu nhiệt huyết lớn dần bị bào mòn bởi những thất bại liên tiếp, số người trong phòng cũng không ngừng giảm đi, cuối cùng chỉ còn lại Vân Diệp và cha con Nhan Chi Thôi.

Nhan Sư Cố đang bàn bạc với Nguyên Chương tiên sinh về cách khắc con dấu. Ông cho rằng chỉ cần tổng kết được bao nhiêu cách khắc, sẽ hình thành một hệ thống, và việc lưu truyền thiên cổ cũng không phải là điều khó khăn. Cả hai định tối nay sẽ cùng nhau thảo luận kỹ hơn. Trong khi đó, Lý Cương tiên sinh có bài giảng quan trọng, Ly Thạch và Kim Trúc lại nghiêm túc nói với Vân Diệp rằng họ cần nghiên cứu lại lịch sử in ấn, biết đâu có thể tìm ra manh mối gì đó, và họ phải đến thư quán tra cứu điển tịch.

Thế này thì đúng là hết nói nổi rồi! In ấn mới chỉ là bước khởi đầu, tất cả đang ở giai đoạn mày mò, lấy đâu ra lịch sử cho bọn họ nghiên cứu chứ?

Lại thêm một lần thất bại nữa, Vân Diệp bắt đầu suy nghĩ xem rốt cuộc mình sai ở đâu? Bích Thăng đời Tống đã làm được, chẳng có lý do gì mình không làm được. Tức mình, Vân Diệp lấy ra một đống con dấu, đặt đều đặn trên khung. Không tệ, in ra chữ rõ ràng, không có vấn đề gì hết. Đang định khoe với ông cụ thì thấy hai cha con nhà họ nhìn mình đầy vẻ khinh thường.

– Tiểu tử, con dấu của ngươi làm bằng trầm hương thượng hạng, lại còn thêm chu sa, thậm chí có cả thuốc phòng mối mọt. Thứ này khắp Trường An có mấy nhà dùng nổi? Ngươi lại đem đi in sách, sách in ra rồi ai mua nổi? Chẳng trách người ta mắng ngươi là bại gia tử.

Nhan Chi Thôi rất không hài lòng với hành vi bại gia của Vân Diệp. Với ông cụ, chỉ có nhanh, rẻ, chất lượng tốt mới có thể phát hành sách khắp thiên hạ. Ông ta sớm đã tính toán in thật nhiều sách vỡ lòng, còn về các tác phẩm khác, đều bị ông cụ trì hoãn vô thời hạn rồi.

Chỉ những người kiên trì mới thành công được. Vân Diệp bực tức ném cục mực đi, rồi cố gắng bình tĩnh lại. Nhìn thấy vẻ uể oải của ông cụ, lòng y hơi áy náy. Bắt một ông già gần trăm tuổi đi nghiên cứu thế này đúng là vô nhân đạo.

– Lão tổ tông cứ yên lòng, nếu chữ đất nung không thành thì chữ gỗ nhất định sẽ được, chỉ cần mực in đảm bảo là ổn thôi. Tiểu tử đã hỏi, lấy gỗ tùng là được. Người không cần phải hao tâm tổn trí vì chuyện này nữa, chỉ cần đưa ra danh sách thư tịch cần in ấn, phần còn lại cứ để tiểu tử lo. Hai tháng nữa là đến đại thọ của người, tiểu tử sẽ lấy thành quả này làm quà dâng tặng lão tổ tông.

Nhan Chi Thôi lau mặt, gật đầu:

– Ngươi nói không sai, lão đầu tử ở đây chỉ vướng víu, làm ngươi phân tâm. Tử Thiện, chúng ta về nhà thôi, để người trong nghề làm, tốt hơn là chúng ta chỉ huy bừa bãi.

Nhan Tử Hiên đích thân đánh xe đưa phụ thân về nhà. Vân Diệp tiễn chân xong thì bảo quản sự đi mời Công Thâu Mộc, Lý Thái cùng đám khoa học điên trong thư viện tới.

Chuyện này đơn giản vô cùng. Học sinh thích điêu khắc trong thư viện không phải chỉ có một hai người, y liền tập hợp lại và giao việc khắc gỗ. Ngọc Sơn tiên sinh viết một bản mẫu, vì cần phải viết ngược, Vân Diệp rất lo không chính xác. Định nhắc nhở thì y vừa mới há miệng đã bị Ngọc Sơn tiên sinh đuổi ra ngoài.

Đuổi y đi không chỉ có Ngọc Sơn tiên sinh. Công Thâu Mộc và Lý Thái cũng đều có thái độ tương tự. Vân Diệp vừa mới vào cửa, Công Thâu Mộc đã thẳng tay chỉ ra ngoài, khiến y đành ủ rũ quay người đi ngay. Hai sư đồ này, khi làm việc, ghét nhất là loại người cái gì cũng biết nhưng chẳng cái gì tinh thông như Vân Diệp.

May mà các học sinh khác không có cái tính cách đó. Lúc khắc chữ, bọn họ còn biết mang ấm trà tới cho Vân tiên sinh. Mấy vị vãn bối nhà Công Thâu gọt gỗ rất chỉnh tề. Vân Diệp lấy thước đo, thấy đúng 90 độ, gần như không sai một ly, ngay cả kích cỡ cũng đều đặn đáng kinh ngạc. Bọn họ không hề dùng thước, chỉ cần đôi mắt và một cái bào là nhanh chóng làm xong. Gỗ kim tơ nam mộc thì Vân gia không thiếu, nếu không phải điện Vạn Dân đang trong giai đoạn hoàn thiện cuối cùng thì y còn có thể có nhiều hơn.

Chỉ sau ba lần thí nghiệm, Lý Thái đã mang cuốn Luận Ngữ được in xong đến cho Vân Diệp xem, với vẻ mặt cực kỳ coi thường, ám chỉ Vân Diệp mất cả ngày cũng chẳng làm ra thành quả gì.

Lúc này đã là canh hai. Vân Diệp phải phái hộ vệ cưỡi ngựa đưa đến nhà họ Nhan ngay, nếu không, Nhan Chi Thôi sẽ không ngủ ngon, ông cụ không chịu nổi sự chờ đợi này.

“Chữ in rời bằng gỗ thì ngay cả một con chó cũng làm ra được!” Đó là bình luận của Công Thâu Mộc, hàm ý rằng Vân Diệp và các vị tiên sinh khác không cần có cái đầu nữa. Sư đồ họ vênh váo uống trà mới pha của Vân gia, nhón bánh Vân gia chuẩn bị cho ông cụ bỏ vào miệng, vừa ăn uống vừa mỉa mai Vân Diệp. Riêng Lý Thái thì mồm mép càng ác độc hơn.

– Hai vị đại công thần tất nhiên đáng khâm phục. Ngày mai, ta sẽ đem những lời bình phẩm của hai vị kể lại nguyên xi cho Nhan lão tiên sinh, Lý Cương, Ly Thạch tiên sinh và Nguyên Chương. Ta sẽ nói với họ rằng, trước trí tuệ siêu phàm của hai vị cao nhân, đám bọn ta chỉ đáng ăn phân! Không biết khi đối mặt với miệng lưỡi thế gian, Công Thâu tiên sinh còn giữ được phong thái cao nhân hay không? Còn Tiểu Thái, Nhan lão tiên sinh nhất định sẽ đi hỏi Hoàng hậu nương nương cách dạy con đấy!

Vân Diệp cũng đâu phải kẻ dễ trêu chọc, ai động vào y thì cứ xác định đợi hậu quả thê thảm đi. Lý Thái hết sức nghiêm trang đặt chiếc bánh trong tay xuống, nói với Công Thâu Mộc: – Đất nung tất nhiên in ra chữ đẹp hơn gỗ và dùng cũng bền hơn. Đệ tử phát hiện cần phải nâng cao tốc độ, cần có công cụ tương ứng để tăng hiệu suất. Đệ tử chuẩn bị bế quan vài ngày nghiên cứu thật kỹ, xin cáo từ lão sư.

Nhìn Lý Thái vội vã bỏ đi, Công Thâu Mộc cười khổ: – Nhìn thấy chưa? Đi một bước nhìn ba bước là đặc tính của tên tiểu tử này. Chúng ta mới làm ra cách in rời, hắn đã nghĩ ngay đến việc làm sao để nâng cao hiệu suất tới mức tối đa. Có được đệ tử như thế là may mắn của lão phu. Nhưng bỏ lại sư phụ chịu tội một mình thì còn ra cái đạo lý gì!

– Được rồi, ông có được đệ tử như thế này đã phải thắp hương vái trời rồi! Điện Vạn Dân dùng sai vật liệu, một sự cố lớn như thế mà hắn không hỏi đã tình nguyện chịu thay ông. Chuyện này cũng do nhà ông không xem xét kỹ các quy định lễ nghi. Theo thuyết Ngũ đức thủy chung, Đại Đường ta sùng Hỏa đức, nhưng con ông lại làm thành Thổ đức. Nếu là người khác thì đã rụng đầu rồi! Chỉ có đệ tử của ông bịa ra cách nói “lấy thổ làm nền, lấy thủy làm lưng, lấy hỏa làm thượng” mới khiến đám đại nho kia cứng họng. Các triều khác chỉ có một đức, triều ta thì hay quá, có tận ba cái! May mà bệ hạ trọng dụng nhân tài, tin tưởng mà nhà ông mới thoát khỏi kiếp nạn này. Ông thay hắn chịu chút tội nhỏ là đáng lắm rồi.

Nói tới chuyện này, Công Thâu Mộc vẫn chưa hết sợ. Vốn cho rằng chỉ cần xây một cung điện đẹp đẽ hợp với điển chế là xong, ai ngờ khi làm hành lang, thừa nhiều sơn lót màu vàng. Công Thâu Giáp chẳng suy nghĩ nhiều, dù sao bất kể dùng màu gì thì cuối cùng cũng bị lớp sơn phủ lên, nên cứ thế dùng luôn. Ai ngờ một vị thị lang tới giám sát công trình nhìn thấy cảnh này, lập tức nổi giận, hạ lệnh đình chỉ công tác và bắt Công Thâu Giáp vào đại lao chờ xử phạt. Khi đó, Vân Diệp ở Lĩnh Nam, đúng là nước xa không cứu được lửa gần, đành phải nhờ Lý Thái ra mặt.

Ngụy Vương gia tinh thông kim cổ, lên điện một cái là đọc thuộc lòng điển tịch lễ bộ như cháo chảy, minh chứng mạch lạc. Cuối cùng, Lý Thái kết luận rằng tất cả đều là lời vô căn cứ, thuyết ngũ hành tương sinh tương khắc không còn đứng vững được nữa. Cùng với việc nhận thức về sự vật của con người ngày một sâu sắc, sớm muộn gì cũng phải vứt bỏ thứ lỗi thời này, không nên khư khư ôm lấy thứ cũ rích mà nhìn thế giới mới.

Lý Nhị ngồi trên cao nhìn con mình nói đâu ra đấy, lòng mừng khôn xiết. Tuy không hoàn toàn tiếp nhận lý luận của con, nhưng ông không xử phạt Công Thâu Giáp, chỉ hạ lệnh làm lại thôi.

Mấy lão lệnh quan từng là sư phụ của Lý Thái tóm cổ áo hắn đòi nói rõ ràng vì sao ngũ hành không thể tương sinh tương khắc nữa. Lý Thái rất dứt khoát, đem mấy vị lệnh quan tới thư viện. Các vị lệnh quan chen chúc nhau trong phòng thực nghiệm. Hai canh giờ sau, ai nấy hồn xiêu phách lạc rời đi, chỉ còn lại Lý Thái đứng ở cửa phòng nhún vai, nhìn phó dịch dọn dẹp “chiến trường”. Hắn luôn rất cẩn thận với phòng thực nghiệm của mình.

– Vân hầu, những lời này chỉ hắn có thể nói. Kẻ khác mà nói thì đã bị chụp mũ đại nghịch bất đạo mà chém đầu rồi. Nói cho cùng, Giáp Nhi quá sơ ý. Hoàng gia vô sự nhưng có chút chuyện nhỏ cũng có thể thành đại sự liên quan tới quốc vận.

– Phải rồi, lần này hầu gia dốc toàn lực giúp Nhan Chi Thôi là vì sao? Đến chuyện bà nội và con gái của hầu gia còn chưa nhắc tới. Tôn kính người nhà cũng không cần bàn. Điền Tương Tử đã chín mươi mấy tuổi, bị hầu gia đưa tới địa cực để chịu chết, chẳng thấy hầu gia ngài áy náy gì cả.

Vân Diệp ngồi xuống ngưỡng cửa, ngẩng đầu nhìn bầu trời lấp lánh sao: – Ông cụ là người tốt, là người làm học vấn thuần túy, không biết quyền mưu, không hiểu thủ đoạn. Giờ vẫn giữ được trái tim trẻ thơ, sống gần trăm năm chỉ muốn thấy thịnh thế. Thỏa mãn nguyện vọng cuối cùng của một người như vậy thì có gì không đúng?

– Không sai, rất nên làm. Nhan Chi Thôi ngay thẳng cả đời, đúng là đáng tôn kính. Chỉ là ta muốn hỏi rốt cuộc hầu gia muốn làm gì? Không phải là thuận tiện làm điều gì đó chứ?

Dưới ánh mặt trời luôn có bóng râm, mục tiêu cao thượng đến đâu cũng có những toan tính riêng. Nhưng Vân Diệp không nói với Công Thâu Mộc, một số chuyện trời biết, đất biết, mình biết là được rồi, con người không thể quá cởi mở.

Lý Nhị cuối cùng cũng bắt đầu đề phòng việc thư viện độc tôn. Ông ta chuẩn bị chia kỳ thi Đại Khải năm nay làm hai phần: một phần cho thư viện, một phần cho sĩ tử phổ thông ở vùng ngoài. Một cuộc thi mà có hai đề, quả thực chưa từng có trong lịch sử. Danh nghĩa là công bằng, nhưng ông ta lại không nghĩ rằng đây mới là sự bất công lớn nhất đối với thư viện.

Lý Nhị xưa nay luôn nhìn xa trông rộng, lần này cũng vậy. Nếu nói chuyện Vân Diệp không được vào Trường An không phải do ông ta cố ý thì y tuyệt đối không tin.

Đại Đường đang bừng bừng khí thế tiến thủ, đã đi vào quỹ đạo. Kiến thiết được ưu tiên hơn phá hủy. Đột Quyết đã bị tiêu diệt, Cao Xương cũng không còn. Tiết Diên Đà, Hồi Hột run rẩy dưới vó ngựa Đại Đường. Người Cao Ly cũng đã cẩn thận rút lại toàn bộ móng vuốt vươn tới đông bắc Đại Đường. Hoàn cảnh bên ngoài tốt đẹp, việc xây dựng quy mô lớn đã bắt đầu. Càng cần những nhân tài chuyên môn xuất hiện. Đáng tiếc, triều đình lại bị những kẻ chỉ biết trung thành mù quáng chiếm cứ.

Một người làm chuyện xấu thì không sao, nhưng đáng sợ là hắn chuyên tâm làm chuyện xấu. Lùi lại mà nói, kẻ chuyên tâm làm chuyện xấu cũng không đáng sợ bằng kẻ làm chuyện xấu nhưng lại khoác áo chuyện tốt, làm một cách đường hoàng, khí thế, không hề sợ chết.

Bọn chúng không sợ chết thật. Châu chấu tới, bọn chúng hết cách, đốt lúa mạch chín. Thiêu chết được mấy con châu chấu, rồi thiêu chết luôn cả bản thân mình thì liệu có giúp được gì cho bách tính không? Trường An bị đốt, không đề phòng trước, cũng chẳng tích cực tìm kiếm hung thủ mà lại tự thiêu cháy mình, thì có ích gì không? Thiên tai tới, không biết dẫn bách tính đi tìm thức ăn, mà lại nhốt cả nhà lại cùng chết đói. Loại quan viên như vậy thì cần làm gì?

Đám người đó làm chuyện xấu một cách hào hùng, làm một cách kinh thiên động địa. Chuyện sai trái làm hết lần này tới lần khác, dẫn bách tính chạy thẳng tới đường chết. Biết phía trước là tảng đá, vậy mà cứ đâm đầu vào đá. Đâm một lần không chết, đâm thêm lần nữa, cho tới khi xác chết chồng chất, máu me be bét. Sau đó bản thân chúng đứng trên đống người chết, ngửa mặt lên trời gào rú: – Thất bại hôm nay là vì trong mắt ông trời không có ta, Bệ hạ, thần đã tận lực rồi! Nói xong, chúng tiếp tục húc đầu vào đá như một quả dưa thối.

Bọn chúng không tham ô, không phạm pháp, thanh bần giữ thân, phẩm cách cao khiết tới mức có thể làm thánh nhân. Nhưng chúng lại liều mạng làm chuyện xấu hại người, làm đến mức được người người xưng tụng, tiếng lành đồn xa.

Chẳng nói đâu xa, ngay trước mắt Vân Diệp có một người như thế. Lương Đại, tên Kiến Phổ, tự Đa Nguyên, là một người bạn thân trong đám công tử bột của Vân Diệp. Hai năm trước, hắn nhậm chức Vận chuyển sứ Bao Tà đạo, phụ trách việc vận chuyển vật tư giữa Hán Trung và Trường An. Đây là một công việc béo bở, nếu không phải cha hắn là bộ hạ cũ của Trường Tôn Vô Kỵ thì hắn chẳng thể kiếm được chức vụ này.

Chỉ cần vận chuyển đồ từ Trường An tới Hán Trung, rồi từ Hán Trung tới Trường An là đã lập công lao rồi. Nhưng hắn không làm thế, cho rằng vận chuyển đồ không đủ thể hiện tài cán của mình. Hắn cho rằng phải xây một sạn đạo ở Ngưu Bối Sơn, nằm giữa Trường An và Hán Trung, mới là việc mình nên làm.

Khi tiễn biệt, đám huynh đệ đã lau nước mắt tạm biệt, cùng chúc nhau bảo trọng. Chỉ có Vân Diệp, vừa mới tới nơi, đã nghe tên đó nói chuẩn bị làm sạn đạo ở Ngưu Bối Sơn, tức thì kinh hãi. Còn chưa kịp hỏi rõ ràng, Lương Kiến Phổ đã cười ha hả nói rằng, đợi sạn đạo làm xong, nhất định sẽ dùng tên mình để đặt, gọi là Kiến Phổ đạo. Nói xong, hắn đã bị con ngựa của mình đưa đi.

Gặp lại Lương Kiến Phổ là trước lúc Vân Diệp bị Đậu Yến Sơn bắt cóc. Khi gặp nhau, y gần như không còn nhận ra hán tử vạm vỡ trước kia nữa. Y phục cũ mặc trên người trở nên thùng thình, chân tay toàn chai sạn, mắt lõm sâu vào như quỷ đói, còn hắn thì râu tóc rối bời. Hắn về chịu xử phạt, vì bốn trăm sáu mươi ba dân phu đã bỏ mạng ở Ngưu Bối Sơn.

Sau khi an ủi Lương Đại, Vân Diệp tưởng rằng chuyện này từ đây sẽ chấm dứt. Ai ngờ, Lương Đại bị xử phạt cách chức để điều tra, nhưng lại được mang tội lập công. Hắn bái biệt cha già, nựng nịu hài nhi, dỗ dành vợ con đang vui vẻ, rồi lại mang theo đống tiền tài và quyền lực lớn hơn để tiếp tục làm cái Kiến Phổ đạo của mình.

Hai ngày trước khi Nhan Chi Thôi tới, có tin dữ truyền về: Ngưu Bối Sơn sạt lở, sạn đạo đã hoàn thành ba mươi tám dặm nay chỉ còn lại mười một dặm...

Vân Diệp không hiểu, vì sao lại làm sạn đạo ở vùng đất đỏ toàn đá vụn bị xói mòn gần hết rồi? Chỉ cần đục vào một chút là sạt lở cả một mảng lớn. Cho dù có hoàn thành được đi chăng nữa, thì vài năm sau đất bị phong hóa, sạn đạo cũng sẽ tự sạt lở trở lại. Những tri thức này y có được khi du lịch Hán Trung, hướng dẫn viên kể về sự tích gian nan khi làm đường cao tốc Tây Hán, và cả hậu thế còn phải tốn biết bao công sức mới làm được. Lương Kiến Phổ ngươi không có máy móc cơ khí mà định làm công trình vĩ đại à?

Quả nhiên, cứ đục mãi, đục mãi, cuối cùng lại thành một cái động cao tới mức đủ cho cây cổ thụ chọc trời lọt vào. Núi sụp xuống, Lương Kiến Phổ cùng sáu trăm dân phu bị vô số cự thạch chôn vùi. Muốn đào ra được họ thì đúng là cần tinh thần Ngu Công dời núi.

Tin dữ truyền về, vợ hắn lập tức treo cổ tự tận. Tân Nguyệt điếu tang về, khóc lên khóc xuống, nức nở nói với Vân Diệp rằng nhi tử ba tuổi của nàng ta vẫn còn đòi bú trên người mẹ mình, người vừa mới được đặt lưỡi vào miệng để liệm.

Triều đình làm tang lễ trọng thể. Là bằng hữu, Vân Diệp tất nhiên phải tham gia tang lễ, tinh thần nhân trị của Đại Đường được thể hiện rõ ở đây. Tuy Hoàng đế nghiêm cấm Vân Diệp không được tới Trường An, nhưng tang lễ nằm ngoài cấm lệnh. Mấy vị lệnh quan gặp ở tang lễ đều vờ như không biết, chỉ bàn hậu sự cho Lương Kiến Phổ, không một lời nhắc tới chuyện cấm túc của y.

Cha già vẫn kiên cường, lưng ưỡn thẳng, bế người cháu đích tôn ba tuổi mặc đồ tang đang giật râu gia gia. Thằng bé vẫn cho rằng mẫu thân chỉ ngủ thôi.

Một ý chỉ khác lại nổ tung trong đầu Vân Diệp: phụ thân Lương Đại liên tiếp nhận được bốn tấu chương, cùng thánh chỉ yêu cầu ông ta thay con tiếp tục xây dựng sạn đạo. Nếu sạn đạo không thành, chết cũng không được hoàn hương.

Thế là xong rồi! Tiểu Lương bị chôn vùi ở đó, hiện giờ cha hắn cũng sẽ chôn ở đó. Lần sụt lở lớn lần trước đã khiến địa chất phá hỏng lần nữa, xây sạn đạo sẽ nguy hiểm gấp nhiều lần. Lý Nhị rốt cuộc đang làm cái gì thế? Bao Tà đạo tuy quan trọng, nhưng Tí Ngọ Cốc cũng có thể xây đường được, tại sao cứ nhất quyết muốn làm đường ở đó?

Truyen.free hân hạnh mang đến bạn đọc bản biên tập này, giữ trọn vẹn tinh hoa của câu chuyện.