Một quyết định sai lầm đã chôn vùi sinh mạng cả ngàn người, nay tiếp tục sai lầm chồng chất. Lương Kiến Phổ chết rồi lại được thăng quan tiến chức, coi như chết cũng đáng. Nhưng những dân phu kia có tội tình gì? Triều đình phủ tuất cho mỗi người sáu trăm văn, đúng, sáu trăm văn đấy, vừa vẹn mua hai con dê.

Mấy nghìn con dê với Vân gia chẳng là gì, Vân Diệp rất muốn dùng dê để đổi lấy người, để dê treo lơ lửng giữa không trung mà đục đá.

- Tổ phụ, tổ phụ, cháu cũng muốn làm sạn đạo, lớn lên rồi cháu cũng muốn đi làm Kiến Phổ đạo.

Nghe giọng non nớt của tôn tử, Lão Lương nước mắt giàn giụa, gật đầu khuyến khích:

- Tốt tốt, gia gia sắp chết rồi, cháu hãy tiếp nối, Lương gia nhất định phải làm xong Kiến Phổ đạo.

Ôi, chao ôi! Nguy hề, cao thay! Đường Thục khó, khó hơn lên trời xanh. Tàm Tùng và Ngư Phù, Mở nước bao la thay! Đến nay bốn vạn tám ngàn năm, Mới cùng ải Tần thông khói lửa. Phía tây núi Thái Bạch có đường chim, Vắt ngang đến đỉnh Nga Mi, Đất long, núi lở, tráng sĩ chết, Rồi sau, thang trời, lối đá mới nối liền. Trên đỉnh có sáu rồng, lượn vòng quanh vầng nhật; Dưới có dòng sâu rẽ ngược, sóng cả đua chen. Hạc vàng bay qua còn chẳng được; Vượn khỉ muốn vượt qua, cũng đành buồn bã níu vịn. Rặng Thanh Nê quanh co! Trăm bước, chín vòng núi nhấp nhô. Ngẩng nhìn sao Sâm, sao Tỉnh, không dám thở, Lấy tay vỗ bụng ngồi thở dài.

"Đất long, núi lở, tráng sĩ chết", hay cho câu này, thật tráng liệt, thật anh hùng! Nhưng trong tình huống có những lựa chọn khác, nhất định phải làm sạn đạo ở nơi núi lở hiểm nguy hay sao? Tráng sĩ chết rồi, nhi tử nối tiếp, cái đạo lý chó má gì đây? Lương Kiến Phổ hại chết nghìn người, cha hắn hại chết nghìn người nữa, rồi con hắn cũng sẽ chuẩn bị đi hại người.

Không thể chịu đựng thêm nữa, Vân Diệp bế đứa bé lên. Lão Lương vẫn hỏi:

- Làm gì ư? Không muốn Lương gia ông tuyệt hậu! Ông chết cũng không sao cả, nhưng để lại đường sống cho đứa bé này được không?

Mấy tên hoàn khố vẫn thường giao du kéo Vân Diệp rời đi, phía sau lưng vẫn còn vọng lại tiếng cười nhạo của Lão Lương, cùng những lời chửi mắng Vân Diệp hèn nhát.

Trở về nhà, Vân Diệp ngồi trong vườn đau khổ. Mình chỉ muốn cấp cho triều đình thêm những quan viên hợp cách, có gì sai ư? Để người trị thủy biết cách trị thủy, người làm nhà biết cách làm nhà, nếu có thể còn dạy cả người đi đánh trận biết cách đánh trận. Chuyện này có gì sai? Một trung thần chưa chắc đã là một bề tôi tốt, họ hại người còn khủng khiếp hơn cả gian thần.

Tư tưởng ngổn ngang, thời gian trôi qua rất nhanh, chẳng mấy chốc trời đã sáng hẳn, ánh hồng trải khắp chân trời. Nhan Thiện Tử dùng xe trâu đưa Nhan lão phu tử tới, ông cụ còn chưa ăn cơm đã nằng nặc muốn tới thư viện, còn nói đợi xem xong máy in rồi ăn ở thư viện cũng không muộn.

Ngồi ở cửa công phường, ông cụ và Vân Diệp ngồi bên cái bàn nhỏ, vừa húp cháo vừa xem đám học sinh bận rộn in sách. Sách in ra chỉ có một loại, đó là Luận Ngữ.

Ông cụ xem xong sách mẫu rồi, rất hài lòng, cảm tạ từng học sinh tham gia in sách một lượt. Còn với Vân Diệp, ông chỉ nói một câu:

- Tiểu tử, lão phu đói rồi.

Thức ăn tiêu chuẩn của thư viện gồm cháo, bánh bao, củ cải muối. Nhan Chi Thôi rất thích củ cải muối, tiếc là không có răng, ngậm trong miệng rồi nhổ ra, hâm mộ nhìn Vân Diệp nhai củ cải rau ráu. Ông cụ quán triệt tốt quy tắc ăn không nói, ngủ không tiếng, chỉ đến khi trà sâm của ông ta được đưa lên, ông mới lên tiếng:

- Tiểu tử, có điều kiện gì cứ nói ra. Chỉ cần lão phu có thể chấp nhận, ta sẽ chấp nhận. Nếu không chấp nhận được, dù ngươi có đem sách trải khắp thư viện này, lão phu cũng không nhận lời.

- Tiểu tử hoàn toàn vì lòng hiếu thảo, thấy lão nhân gia bận lòng vì chuyện giáo hóa thiên hạ, tất nhiên muốn đóng góp một phần công sức, mà lấy đó làm điều kiện uy hiếp thì đâu phải là hành vi của bậc quân tử.

- Thằng nhãi con, có rắm thì phun ra đi! Ngươi có toan tính gì thì nói mau, nếu không, sau này lão phu quỵt nợ đấy. Trước đó đã trộm ngọc mễ của Vân gia ngươi, thấy đồ Vân gia không tệ, không chừng lão phu sẽ trộm luôn cả cái máy in.

Lừa gạt là một loại ngụy trang. Chúng ta luôn cảm thấy nói dối dễ dàng thốt ra khỏi miệng hơn, có thể tô vẽ cho hành vi của mình, nhưng thực ra là sai. Sự thật luôn là sự thật, lời nói dối dù có hoa mỹ đến đâu cũng không che giấu được, đôi khi nói thật còn có thể nhận được sự tôn kính.

- Bệ hạ chuẩn bị chia kỳ đại khảo năm nay thành hai phần, lão tổ tông có hay biết không?

- Đúng, bệ hạ sau khi ra quyết định đã phái người trưng cầu ý kiến của ta. Ta không có ý kiến, đã nói với bệ hạ rằng lão phu già rồi, triều đình không cần phải để ý tới sự tồn tại của ta, muốn làm gì thì làm. Quan viên mà bệ hạ sẽ dùng sau này, bệ hạ cứ lựa chọn theo tiêu chuẩn của mình, đó là quyền trời ban cho bệ hạ.

Ông cụ thong thả nhấp ngụm trà sâm, vô cùng hưởng thụ vị sâm, trả lời hời hợt câu hỏi của Vân Diệp, tựa như ông đã nhìn thấu tất cả, không còn màng tới sự đời bên ngoài. Nhưng xét từ sự cuồng nhiệt của ông đối với máy in thì lại hoàn toàn khác.

- Cái gọi là công bằng trong miệng bệ hạ kỳ thực lại là sự bất công lớn nhất đối với thư viện. Thành tích của thư viện vốn dĩ rất tốt, sao lại bị cho là thiên vị học sinh kiến thức hạn hẹp? Người là văn tông, tiểu tử chỉ muốn biết cái nhìn của người về vấn đề này.

Vân Diệp không nghĩ thế:

- Tầm nhìn hạn hẹp đã định sẵn phạm vi tư duy không thể mở rộng. Học sinh như vậy nếu làm quan viên thì đó là sự bất công lớn nhất đối với bách tính. Như Lương Kiến Phổ cố chấp ý kiến của mình, làm đường ở nơi không thể nào làm đường, khiến cho núi lở, hơn nghìn sinh mạng người chôn vùi dưới đống đá, có ai thương xót cho họ không?

- Lương Kiến Phổ là đứa trẻ ngoan, biết rõ không thể làm mà vẫn kiên quyết làm, đó là dũng khí. Hắn luôn đứng ở tuyến đầu khai mở đường, xét về phẩm đức mà nói, hắn không có tỳ vết gì. Tiểu tử, tổ tiên chúng ta làm việc gì mà chẳng phải vất vả khó nhọc? Trường Thành chẳng có ai phải chết sao? Vận hà chẳng có ai phải chết sao? Uống nước còn bị sặc mà chết, nếu như lúc nào cũng quá thận trọng thì chúng ta vẫn còn đang ở thời đại đốt rừng làm rẫy, muốn có ngụm trà ngon mà uống cũng chỉ là nằm mơ.

Thôi rồi, ông cụ đánh giá Lương Kiến Phổ rất cao. Ông chỉ nhìn nhân phẩm, không màng đến hiệu quả; chỉ cần nhân phẩm không có chỗ nào đáng để chỉ trích, những thứ khác chỉ là điều vụn vặt, bao gồm cả nghìn sinh mạng.

- Rõ ràng là có những con đường không gây chết người vẫn có thể làm được, vì sao lại phải đánh đổi bằng sinh mạng con người, còn không chịu sửa chữa, khiến đời đời kiếp kiếp uổng phí trong đó?

- Sách học được vào bụng chó cả rồi sao? Khi sạn đạo Kim Ngưu được khai mở, số người chết không chỉ là nghìn người, những vụ núi lở cũng không chỉ khiến một người chết. Hông buộc dây thừng, phó mặc sinh mạng cho ông trời, vung chùy giữa lưng chừng núi. Rơi xuống chết là lẽ tất nhiên, không chết mới là may mắn. Tiểu tử, cái chết của họ đã nối liền Thục và Trung Nguyên, từ đó về sau, thiên phủ chi quốc và Trung Nguyên tương thông với nhau. Nếu không, ở Thục không biết còn bao nhiêu kẻ xưng vương, chiến hỏa liên miên, còn sẽ có nhiều người chết hơn.

Xem ra trong lòng ông cụ không hề thoải mái, không hài lòng với hiện trạng giới sĩ lâm đương thời. Ông ta vừa bới móc vừa giáo huấn Vân Diệp; khẳng định thành tựu toán học của Vân Diệp, nhưng lại nghi ngờ tiết tháo của Vân Diệp.

Truyện dịch này thuộc quyền sở hữu độc quyền của truyen.free, xin đừng sao chép dưới mọi hình thức.