Chương ba trăm hai mươi tám: Kiên trì ý kiến riêng Chương thứ ba

Trước đây, hiến pháp Liên Xô quy định quyền tự do ly khai của các nước cộng hòa liên bang khỏi Liên Xô đã bị Yanaev tước đoạt một cách tàn nhẫn thông qua việc sửa đổi hiến pháp. Thậm chí quyền phủ quyết của ba quốc gia này cũng đã bị Yanaev đơn phương hủy bỏ. Giờ đây, Yanaev tiếp tục vươn "móng vuốt" đến các quyền khác của các nước cộng hòa liên bang.

Chính phủ Moscow đã thẳng thừng bác bỏ các quyền của những nước cộng hòa liên bang, bao gồm quyền thiết lập quan hệ ngoại giao, ký kết hiệp ước, trao đổi đại diện ngoại giao và lãnh sự với nước ngoài, cũng như tham gia các tổ chức quốc tế, có lãnh thổ và quốc tịch riêng. Động thái lớn này cho thấy quyết tâm biến các nước cộng hòa liên bang thành một phần không thể tách rời của liên minh vững chắc, thay vì những thực thể có thể ly khai bất cứ lúc nào. Yanaev có chủ đích riêng: trong khi cắt giảm quyền chính trị, ông ta lại tăng cường quyền kinh tế cho các nước cộng hòa liên bang, tham khảo mô hình đặc khu để biến chúng thành một dạng "thuộc địa" không thể tách rời khỏi Moscow.

Đương nhiên, cách làm này vấp phải sự phản đối của gần như toàn bộ các đồng chí trong Bộ Chính trị. Họ đã từ các thủ đô của các nước cộng hòa liên bang đổ về Moscow, cố gắng ngăn chặn quyết định của Yanaev.

"Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Litva Brazauskas, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Ukraine Gurenko, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Uzbekistan Karimov, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Moldova Luchinsky, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Kyrgyzstan Masaliyev, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Tajikistan Makhkamov, Bí thư thứ nhất mới của Đảng Cộng sản Armenia Movsisyan, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Azerbaijan Mutalibov, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Kazakhstan Nazarbayev, và thậm chí cả Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Nga Polozkov. Gần như tất cả các bí thư thứ nhất các nước cộng hòa đều đã có mặt." Pavlov lo lắng đọc từng cái tên trên danh sách. Không ngoại lệ, tất cả họ đều đến vì chính sách của Yanaev, và thể hiện thái độ rằng Moscow nợ họ một lời giải thích.

Thủ tướng Hội đồng Bộ trưởng Ryzhkov đứng cạnh ông cũng khẽ khuyên Yanaev: "Tổng Bí thư Yanaev, xin hãy nghe tôi một lời khuyên. Bây giờ chúng ta rút lui vẫn còn kịp, trước khi mọi việc trở nên không thể cứu vãn. Chính sách này đã động chạm đến lợi ích của quá nhiều người; họ thậm chí có thể liên kết lại để chống đối Trung ương Moscow. Đến lúc đó, chúng ta sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng khủng khiếp, tồi tệ hơn cả sự độc lập của ba nước Baltic hay các cuộc bạo loạn ở Gruzia và Azerbaijan."

"Đồng chí Ryzhkov, tôi muốn hỏi đồng chí một câu. Kể từ khi tôi kế nhiệm vị trí của Gorbachev vào năm 1991, liệu tất cả những gì tôi đã làm có sai sót gì không? Hay nói cách khác, liệu tôi có giống như tên ngốc Gorbachev, đưa Liên Xô vào vực thẳm vạn kiếp bất phục hay không?"

Ryzhkov lắc đầu: "Mọi quyết sách của Tổng Bí thư đều anh minh và vĩ đại. Chưa bao giờ có bất kỳ sai sót nào, nhưng..."

"Đúng rồi đó." Yanaev ngắt lời Ryzhkov, "Không có nhưng nhị gì cả. Vì mỗi bước đi ban đầu đều đúng đắn, vậy thì bước này tôi đang làm cũng đúng đắn. Chỉ là kế hoạch của tôi các vị không hiểu mà thôi. Thay đổi thường mang lại quá trình đẫm máu. Một cuộc cách mạng vì lợi ích của nhiều người thường sẽ đưa một số ít người lên đoạn đầu đài. Điều này đã được chứng minh trong thời Stalin rồi."

Ryzhkov nghĩ thầm, thời Stalin đâu chỉ treo cổ một số ít người đâu. Đương nhiên, trong lòng ông ta sốt ruột nhưng không thể trực tiếp mắng Yanaev là vô lý, chỉ đành quay sang cầu cứu Pavlov. Ai ngờ đối phương cũng chỉ khẽ lắc đầu tỏ vẻ tiếc nuối, ngầm ý rằng những việc Yanaev đã quyết định thì ông ta cũng không thể thuyết phục được nữa.

Yanaev đưa tay ngắt lời Ryzhkov và Pavlov, ra hiệu im lặng. Sau đó, ông đứng dậy khỏi chỗ ngồi, nói: "Về các bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản các nước cộng hòa liên bang đang ồn ào kia, tôi đã cảm nhận được sự bất mãn của họ ngay từ văn phòng rồi. Lần này tôi sẽ đích thân ra mặt thuyết phục họ. Với những ai có thể nói lý, tôi sẽ cố gắng giải thích thấu đáo. Còn với những ai không chịu nói lý, thì đành phải dùng biện pháp cứng rắn để buộc họ phải phục tùng."

Cuối cùng, Yanaev quay lại nói: "Ít nhất tôi phải cho nhóm người này hiểu rằng, mọi việc tôi làm đều không có chút tư lợi cá nhân nào. Tất cả đều vì đất nước này. Dù bây giờ mọi người không tán thành cách làm của tôi, nhưng trong tương lai, họ sẽ hiểu được tấm lòng khổ tâm của tôi vào lúc này."

Nói đến đây, Yanaev bỗng tự giễu cợt nói một câu: "Sự cống hiến của tôi định trước là không ai hiểu, mong rằng tầm nhìn của tôi sẽ trường tồn mãi mãi."

Ryzhkov nhìn bóng lưng Yanaev khuất dần, lần đầu tiên cảm thấy vị lãnh đạo tối cao này, lúc này lại cô độc và trầm lặng đến nhường nào.

Trong phòng họp, cuộc tranh cãi diễn ra gay gắt về việc Moscow không hề tham vấn hay thông báo trước, mà trực tiếp dùng biện pháp thô bạo để bãi bỏ các quyền của các nước cộng hòa liên bang. Điều này khiến tất cả mọi người đều cảm thấy không thể chấp nhận được. Họ cho rằng những gì Yanaev đã làm đang tạo ra sự đối đầu và chia rẽ giữa các nước cộng hòa liên bang và chính phủ Liên Xô. Nếu cứ tiếp tục như vậy, sự tin tưởng khó khăn lắm mới tích lũy được trong ba năm qua sẽ tan biến theo việc thực hiện chính sách này.

"Phải ngăn chặn hành vi ngu xuẩn này, chúng ta không thể để chủ nghĩa cộng sản mất lòng dân ở các nước cộng hòa liên bang." Sau khi nắm lại quyền lực ở Ukraine, Gurenko đã áp dụng chính sách cương nhu kết hợp: một mặt cải thiện quan hệ với phe dân chủ, mặt khác lại mạnh mẽ trấn áp các đảng phái khác có ý đồ đoạt quyền. Theo cách nói của Gurenko, tôi cho phép anh giám sát việc tôi cầm quyền, nhưng tuyệt đối không cho phép anh cướp đoạt địa vị của tôi.

Ông ta lo ngại rằng động thái này của Yanaev sẽ tạo ra lý do chính đáng cho các phe phái dân tộc giương cao lá cờ ly khai độc lập, châm ngòi nội chiến ở Ukraine – một cảnh tượng mà ông ta không muốn thấy nhất.

Lời Gurenko vừa dứt, Yanaev đã xuất hiện trong tầm mắt mọi người. Phòng họp vốn ồn ào bỗng trở nên im lặng. Các bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản của các nước cộng hòa liên bang đều đang chờ đợi một lời giải thích từ Yanaev.

Tuy nhiên, Yanaev khi xuất hiện không hề nói dài dòng mà im lặng nhìn tất cả mọi người. Ông càng không nói, càng im lặng, những người khác lại càng cảm thấy hoảng loạn. Sự im lặng của Yanaev tạo ra một áp lực vô hình, đè nặng lên trái tim mọi người, khiến họ cảm thấy khó thở. Không khí trở nên đông đặc, các bí thư nhìn nhau, không biết Yanaev định làm gì. Mãi cho đến khi gần một phút im lặng kéo dài kết thúc, ông ta mới bắt đầu nói.

"Đã nói xong chưa? Đã thảo luận xong chưa? Nếu đã thảo luận xong, tôi nghĩ đã đến lúc tôi nên nói vài lời rồi. Để các vị không lầm tưởng rằng Trung ương kiêu ngạo đến mức ngay cả một lời giải thích cũng keo kiệt."

"Chúng tôi chỉ muốn biết liệu Tổng Bí thư có thực sự muốn làm như vậy không, tước đoạt các quyền tự quyết của các nước cộng hòa liên bang với tư cách là quốc gia có chủ quyền? Đây chẳng khác nào một hình thức tuyên chiến trá hình với tất cả các thế lực trong các nước cộng hòa liên bang. Họ cho rằng Liên Xô đã tước đoạt quyền độc lập của họ, giờ đây lại còn muốn tước đoạt quyền tự quyết của họ với tư cách là quốc gia có chủ quyền. Đến lúc đó, hàng loạt vấn đề bùng phát sẽ không dễ dàng giải quyết chút nào."

Karimov tỏ ra kích động nhất. Thành phần dân tộc và tôn giáo của Uzbekistan khá phức tạp; một chính sách "cắt một nhát" đơn giản như vậy sẽ gây ra phản ứng dữ dội đến mức nào? Anh ta không dám tùy tiện suy đoán. Nhưng có thể chắc chắn rằng những gì Yanaev đã làm ở Chechnya đã gây ra sự hoảng sợ cho những người theo đạo Hồi trong các nước cộng hòa liên bang. Họ nghĩ rằng Yanaev giống như Stalin, cũng là một kẻ đàn áp tôn giáo. Mặc dù các phương tiện truyền thông đã đưa ra tuyên bố rằng "nhiệm vụ di dân vinh quang và vĩ đại" này chỉ dành cho các giáo phái Hồi giáo cực đoan như Wahhabi, còn các tín đồ Hồi giáo khác thì không cần lo sợ, cứ an phận. Nhưng những người tin vào Allah khi nhìn thấy Yanaev, ánh mắt đều có chút e dè.

"Tất cả các câu hỏi hãy hỏi từng câu một." Yanaev ra hiệu ngăn các bí thư khác đang muốn tranh nhau phát biểu, rồi bắt đầu trả lời từ câu hỏi của Karimov: "Kế hoạch này đã được triển khai từ lâu, thậm chí trước năm 1991, khi Gorbachev còn cầm quyền, tôi đã bắt đầu suy nghĩ về cách cắt giảm quyền hạn của các nước cộng hòa liên bang. Cuộc cải cách vĩ đại mà các vị thấy hôm nay chẳng qua chỉ là từng bước nhỏ tích cát thành tháp."

Những người khác đều sững sờ. Nếu Yanaev đã bắt đầu âm mưu này từ trước năm 1991, vậy thì làm sao ông ta có thể tính toán để đạt được vị trí như hiện nay và nắm quyền ra lệnh chỉ huy?

"Quân đội, thưa các đồng chí. Khi các vị lo lắng về một nhóm nhỏ những kẻ phản loạn, đừng quên rằng Xô Viết vẫn còn một quân đội hùng mạnh làm lực lượng dự bị hỗ trợ các vị. Moscow ở bên các vị!"

Truyen.free giữ b��n quyền nội dung chuyển ngữ này.