Đòn giáng mạnh này khiến những kẻ làm chính biến nhận ra hành động của mình lố bịch đến mức nào. Chưa kể đến những tuyên bố nực cười của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Demirel về liên minh quân sự giữa Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ. Tầm nhìn của Điện Kremlin không hề hướng về những kẻ đó. Trong mắt họ, các thế lực ly khai dân tộc Gruzia hoàn toàn không đủ tư cách làm đối thủ. Thứ mà họ đang nhắm tới là toàn bộ các nước cộng hòa. Giờ đây nhìn lại, cái gọi là chiến dịch thanh trừng của Yanayev lúc đầu thực chất chỉ là hành động xoa dịu các phần tử bất đồng chính kiến trong các nước cộng hòa. Điều ông ta thực sự muốn làm là làm suy yếu tận gốc rễ các thế lực này.

Biến các nước cộng hòa thành các bang liên bang kiểu Mỹ, tước bỏ một loạt các quyền chính trị quốc gia đã được bảo lưu. Beishvili nhớ lại rằng khi Yanayev rút quân, ông ta chỉ rút quân đội ở quân khu Viễn Đông, trong khi các khu vực Kavkaz, Leningrad, Trung Á, Kiev và Belarus không những không giảm quân số, mà còn được bổ sung lực lượng từ Viễn Đông. Từ một loạt động thái của Liên Xô, có thể thấy Yanayev không thực sự giảm quân bị, mà là đang đề phòng chính các nước cộng hòa của mình.

Nhưng Beishvili đã nhận ra quá muộn. Ngay khi vừa nhận ra điều này, ông ta đã bị tống vào nhà tù Vorkuta, một nhà tù chuyên giam giữ tội phạm chính trị. Phần đời còn lại của ông ta sẽ phải sống cô độc trong căn phòng giam u ám này. Việc không bị tử hình không phải là sự khoan hồng từ Moscow, mà là vì Moscow có những cách đối xử với họ còn tàn nhẫn hơn cả cái chết.

Vụ án chính biến ở Gruzia do Beishvili và Steiner cầm đầu đã bị triệt phá. Vụ án này gây chấn động cả nước. Không ai ngờ rằng sau hai lần phản loạn, Gruzia lại liều lĩnh thực hiện lần thứ ba. Quả nhiên, đây chính là tuyến đầu chống đối sự cai trị của Liên Xô.

Tất cả các Bí thư thứ nhất của các nước cộng hòa đều hả hê nhìn Shushkevich, nghĩ rằng ông ta sẽ phải chịu sự trừng phạt nghiêm khắc từ Moscow.

Quả thực, ngay khi sự việc vỡ lở, Shushkevich đã bị Yanayev gọi đến Moscow. Tuy nhiên, ông ta được Moscow tiếp đón với tư cách là một Anh hùng Liên Xô tại Quảng trường Đỏ.

"Cảm ơn đồng chí Shushkevich vì tất cả những gì đồng chí đã làm cho Moscow. Tôi nghĩ rằng Trung ương sẽ ghi nhớ những việc làm của đồng chí. Đồng chí Shushkevich, đồng chí đã vất vả rồi." Yanayev bắt tay ông ta và mỉm cười nói. Trong lòng, ông ta lại đang suy nghĩ một vấn đề khác: nên điều chuyển gã khó ưa này đến nước cộng hòa nào để làm Bí thư thứ nhất thì phù hợp. Bởi vì những chính khách xảo quyệt như vậy không hề dễ tìm.

"Vậy, thỏa thuận trước đây của tôi với Moscow..." Shushkevich thận trọng dò hỏi. Yanayev từng yêu cầu rằng chỉ cần Shushkevich hợp tác, Moscow sẽ bỏ qua tất cả. Theo đó, ông ta vẫn sẽ giữ vững vị trí Bí thư thứ nhất, được hưởng biệt thự của nhà nước và chế độ chăm sóc y tế miễn phí.

"Vẫn còn hiệu lực." Yanayev gật đầu, "Đồng chí Shushkevich, tôi là một người giữ lời hứa. Những điều đã hứa với đồng chí chắc chắn sẽ được thực hiện. Tuy nhiên, với những việc đồng chí đã làm, đồng chí không thể tiếp tục ở lại Gruzia được nữa. Vậy tôi điều chuyển đồng chí đến một nước cộng hòa khác thì sao? Ví dụ như Azerbaijan, Armenia, hay Estonia?"

Lòng Shushkevich lạnh đi một nửa. Đây còn là một điều khó chấp nhận hơn cả "lấy công chuộc tội". Những khu vực này có thành phần dân tộc phức tạp hoặc có xu hướng độc lập mạnh mẽ. Nếu Shushkevich mang thân phận một kẻ phản bội đến đó để nhậm chức Bí thư thứ nhất, chắc chắn ông ta sẽ bị các thế lực địa phương bài xích.

Thủ đoạn "mượn dao giết người" của Yanayev đã buộc Shushkevich phải tự nuốt lấy trái đắng. Con cáo già này không thốt nên lời. Trước quyền lực tuyệt đối và thủ đoạn chính trị "hô mưa gọi gió" của Yanayev, ông ta chỉ là một con chuột bạch không có sức chống cự.

"Cảm ơn Tổng Bí thư Yanayev đã cất nhắc. Tôi nhất định sẽ cố gắng hết sức ở nước cộng hòa mới để Moscow hài lòng và nhân dân yên lòng."

"Tôi tin vào năng lực của đồng chí, đồng chí Shushkevich. Tất nhiên, tôi cũng hy vọng đồng chí có thể sửa lại cách nói. Phải là trước tiên nhân dân yên lòng, sau đó mới là Moscow hài lòng. Ngoài ra, từ nay về sau không còn khái niệm nước cộng hòa thuộc Liên Xô nữa. Chỉ có Khu tự trị Xô Viết mà thôi."

Nghe đến đây, Shushkevich chỉ có thể cười khổ và chấp nhận mọi yêu cầu của Yanayev, bởi lẽ người đứng trước mặt ông chính là Tổng Bí thư Liên Xô với quyền lực tối cao. Thế là, dưới sự trông đợi của mọi người, Shushkevich tạm thời bị đình chỉ chức vụ. Bề ngoài, đây có vẻ là hình phạt Moscow dành cho con cáo già này, nhưng trên thực tế lại là sự chuẩn bị để ông ta giúp Moscow lật đổ các thế lực chống đối tại các nước cộng hòa. Đối với Yanayev, một con cáo già như Shushkevich dù không đáng tin, nhưng trao cho ông ta một chút lợi ích vào thời điểm thích hợp có thể giúp ông ta loại bỏ các yếu tố bất ổn tiềm ẩn. Yanayev vẫn sẵn lòng chấp nhận một giao dịch như vậy.

Các tờ báo lớn của Liên Xô đều đưa tin về cuộc khủng hoảng chính trị Gruzia lần này. Yanayev còn đặc biệt triệu tập tất cả các nhà lãnh đạo cao nhất của các nước cộng hòa để tổ chức một cuộc họp trao đổi "sâu sắc". Tất nhiên, đó không phải là một cuộc đàm phán hòa nhã và thân thiện, mà là một cuộc trách cứ gay gắt.

Sắc mặt Yanayev rất khó coi, trong mắt các Bí thư thứ nhất của các nước cộng hòa, điều này báo hiệu sắp có chuyện lớn xảy ra. Quả nhiên, câu nói đầu tiên của Yanayev là nhấn mạnh tính "thuần khiết" của giai cấp và đội ngũ cách mạng. Cách nói này tuy lỗi thời, nhưng một khi được nhấn mạnh, nó báo hiệu rằng có chuyện không hay sắp xảy ra.

"Tôi đang nghĩ làm thế nào để giải quyết vấn đề này một lần và mãi mãi. Khi mọi người không mấy quan tâm đến nguy cơ ly khai của các nước cộng hòa, khi mọi người đang hả hê nhìn Shushkevich, khi mọi người đều nghĩ Gruzia sắp gặp rắc rối, thì những người có mặt tại đây chẳng lẽ chưa từng nghĩ đến việc những gì xảy ra ở Gruzia sẽ không xảy ra ở đất nước mình?"

"Tôi nghĩ rằng các biện pháp của tôi thực sự quá nhân từ. Trong chiến dịch mà các người gọi là 'Đại thanh trừng', tôi chỉ xử tử những nhân vật cốt cán có liên quan đến vụ việc. Còn những người có liên quan khác đều được tha và không bị truy cứu sâu hơn. Tuy nhiên, từ vụ Gruzia lần này, tôi có thể thấy rằng nếu không có một cuộc thanh trừng triệt để, rất khó để đảm bảo sự ổn định lâu dài của các nước cộng hòa."

"Vì vậy, tôi hy vọng tất cả các đồng chí khi trở về sẽ suy nghĩ kỹ lưỡng, các đồng chí sẽ đứng về phe nào, trung thành với Xô Viết, hay cấu kết với những kẻ phản bội khác? Xô Viết sẽ không bao giờ tha thứ cho những kẻ cố gắng làm hại tổ quốc mình, không bao giờ."

Cuộc họp đơn phương và dài dòng của Yanayev kết thúc với vẻ mặt khó đoán của các đại biểu các nước. Họ cảm thấy Yanayev đang gửi cho họ một tín hiệu ẩn ý.

Sau khi các Bí thư thứ nhất trở về nước cộng hòa của mình, Moscow đưa ra tín hiệu thăm dò đầu tiên qua các tờ báo: Điện Kremlin sẽ sửa đổi hiến pháp, bãi bỏ quy chế quốc gia của các nước cộng hòa, biến họ thành các bang của Liên Xô. Giống như hệ thống liên bang của Mỹ, nhưng sự kiểm soát của Liên Xô đối với các bang sẽ nghiêm ngặt hơn nhiều, với quyền lực tập trung của trung ương đè nặng lên các đặc quyền của địa phương.

Đồng thời, truyền thông Liên Xô cũng bắt đầu nhấn mạnh mối quan hệ dân tộc thống nhất của Liên Xô, rằng các dân tộc như Nga, Belarus, Estonia, Litva về bản chất đều là một phần của công dân Liên Xô, là một dân tộc thống nhất. Họ sử dụng phương pháp dân tộc đại thống nhất để đàn áp tính độc lập của các dân tộc thiểu số.

Các đặc quyền của những người không phải dân tộc Nga đã bị hủy bỏ. Đây là lần ra tay mạnh tay nhất kể từ thời Stalin. Trước đây, vì mục tiêu đoàn kết dân tộc, họ luôn tìm cách cân bằng quyền lợi giữa dân tộc chủ thể và các dân tộc thiểu số, thậm chí đôi khi ưu ái các dân tộc thiểu số. Nhưng bắt đầu từ thời Yanayev, truyền thống này đã thay đổi. Mặc dù ông ta vẫn giữ thái độ trung lập đối với dân tộc Nga, nhưng chính sách chèn ép các dân tộc thiểu số bắt đầu được thể hiện rõ rệt. Chính sách này của Yanayev áp dụng cho tất cả các dân tộc. Trong mắt ông ta chỉ có hai thứ: "Đất Mẹ" và "chế độ xã hội chủ nghĩa". Những chủ nghĩa ly khai dân tộc cực đoan và chủ nghĩa Sô vanh thái quá khác đều bị coi là dị giáo đáng chết.

Các Bí thư thứ nhất của các nước cộng hòa bắt đầu lo lắng. Việc làm này tương đương với việc cắt đứt đường sống của họ. Những lời chỉ trích Yanayev cũng bắt đầu lan truyền, ngay lập tức đẩy giới lãnh đạo Moscow vào tâm bão dư luận.

Liên Xô lại một lần nữa phải đối mặt với cuộc khủng hoảng của các nước cộng hòa.

Toàn bộ nội dung này thuộc sở hữu độc quyền của truyen.free, nghiêm cấm sao chép dưới mọi hình thức.