(Đã dịch) Pháp Lan Tây Chi Hồ - Chương 264: Kỳ quan
Là nhà sản xuất động cơ hơi nước hàng đầu của Anh, Công ty Boulton & Watt đương nhiên sẽ không bỏ lỡ một sự kiện trọng đại như Hội chợ Paris. Bởi vậy, ngay khi nhận được tin tức về việc Pháp sẽ tổ chức Hội chợ Paris, họ lập tức tới đại sứ quán Pháp, đệ trình yêu cầu đặt trước một gian hàng. Do đã có nhiều giao dịch làm ăn với Pháp từ trước, họ đã nhận được sự ưu ái đặc biệt, giành được một gian hàng tại vị trí đắc địa trong tòa nhà triển lãm. Trong khi đó, nhiều thương nhân khác cùng đến xin gian hàng thì chỉ có thể nhận được một gian hàng được gọi là "khu vực trưng bày ngoài trời".
Sau khi nộp tiền đặt cọc tham gia triển lãm, Boulton liền cử con trai mình là Boulton con và Watt cùng sang Pháp khảo sát. Watt rất am tường về các loại máy móc, nhưng ông lại không thích việc đàm phán kinh doanh. Điều này không phải vì Watt không hiểu kinh doanh – hợp tác với Boulton nhiều năm như vậy, trải qua bao nhiêu thương vụ, lẽ nào ông lại không hiểu? Chỉ là ông muốn dành thời gian cho việc nghiên cứu máy móc hơn là mặc cả với người khác.
Nghe nói tại Hội chợ Paris sẽ có nhiều loại máy móc chưa từng thấy được trưng bày, Watt vô cùng hứng thú nên nhất định phải đến. Còn về Boulton, trong công ty luôn cần có một người đưa ra quyết định cuối cùng. Hơn nữa, Boulton đã già, nếu đi xa, lỡ mắc cảm lạnh, bị cúm rồi chuyển thành viêm phổi, thì phải biết rằng, thời kỳ ấy còn rất lâu nữa máy thở mới được phát minh, ông Boulton dù thế nào cũng khó lòng sống đến ngày nước Anh có máy thở.
Nhưng chỉ để Watt đi thì cũng không ổn. Watt đến đó, vừa nhìn thấy đủ loại máy móc, thì ông ấy còn tâm trí đâu mà lo việc đàm phán kinh doanh nữa? Vì vậy Boulton liền cử con trai mình là Boulton con đi cùng Watt.
Hai người mang theo một nhóm trợ lý, cùng nhiều mẫu vật và mô hình, đổ bộ lên Calais. Họ ở lại một đêm tại "Trung tâm đón tiếp thương nhân tham gia Hội chợ Paris" ở Calais, sau đó lên hai chiếc xe ngựa bốn bánh mà trung tâm đã giúp họ liên hệ, thẳng tiến về Paris.
Trên đường đến Paris, Watt đã nhìn thấy nhiều máy bơm chạy bằng điện và các xưởng gia công nhỏ dùng điện. Các loại sản phẩm kim loại nhỏ đa dạng được quảng cáo trên tờ báo "London Businessman" về cơ bản đều được gia công tại những xưởng nhỏ này.
"Động cơ điện và máy phát điện có bí mật gì? Tôi thực sự muốn xem." Trong toa xe, Watt nói với Boulton con.
"Đúng vậy, nhưng người Pháp kiểm soát r���t nghiêm ngặt về phương diện này. Những thứ này về cơ bản không được phép bán ra nước ngoài," Nói đến đây, Boulton con hạ thấp giọng, "Một người bạn của tôi kể rằng, Hải quân đã tìm cách đánh cắp một động cơ điện từ Pháp, và đã có khá nhiều người chết vì việc đó..."
"Sau đó thì sao?" Watt hỏi.
"Sau khi mẫu vật đó được đánh cắp về, chúng tôi ban đầu muốn đấu nối nó vào pin để thử, nhưng lại phát hiện ra nó có ba dây. Dù đấu nối hai dây nào đi nữa, động cơ cũng không quay. Sau đó, khi tháo dỡ, động cơ đã phát nổ, làm chết thêm vài người. Hiện tại, chúng tôi chỉ biết bên trong thứ này dường như có rất nhiều dây đồng được phủ lớp sơn cách điện, quấn theo một cách thức đặc biệt nào đó, còn tại sao nó có thể hoạt động, làm thế nào để nó hoạt động, chúng tôi vẫn hoàn toàn chưa có manh mối gì. Nghe nói Bộ Hải quân và Đại học Cambridge đang nỗ lực nghiên cứu, nhưng dường như vẫn chưa có kết quả gì."
"Ồ." Watt đáp lời, rồi nói, "Thực ra tôi thấy, dùng động cơ hơi nước nhỏ cũng chẳng có gì không hay."
Là một thương gia nắm giữ vô số bằng sáng chế động cơ hơi nước, đương nhiên ông không ưa thứ động cơ điện quái gở này. Chỉ tiếc là, hiện tại ông hiểu quá ít về động cơ điện, đến nỗi muốn công kích nó cũng khó tìm được lý do xác đáng. Tuy nhiên, việc biết rằng những người ở Bộ Hải quân không có tiến triển gì về vấn đề này, vẫn khiến Watt rất vui.
Vài ngày sau, Watt và đoàn tùy tùng của ông đã đến Paris.
Ấn tượng đầu tiên của Watt về Paris là sự sạch sẽ, tinh tươm. Vào thời đại đó, các thành phố lớn ở châu Âu nói chung đều rất bẩn thỉu, Paris ban đầu cũng không phải ngoại lệ. Cư dân thành phố châu Âu thời đó thậm chí còn trực tiếp đổ phân và chất thải lên đường phố, lâu ngày, thậm chí khiến mặt đường cao hơn cả những ngôi nhà hai bên. Còn mùi hôi, bụi bẩn, v.v., ông có thể tự mình hình dung.
Sau cuộc cách mạng, tình hình có chút thay đổi. Do thiếu nitrat vì bị phong tỏa, chính phủ cách mạng đã coi chất thải con người là một nguồn tài nguyên chiến lược trọng yếu (có thể dùng để sản xuất nitrat) và tiến h��nh trưng thu cưỡng chế những nguồn tài nguyên này ở Paris. Thế là việc trực tiếp đổ phân và nước tiểu ra đường phố trở thành hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí là tội ác (thời Robespierre).
Khi Napoleon lên nắm quyền lực, vấn đề nitrat về cơ bản đã được giải quyết, nhưng hệ thống thu thập tài nguyên chiến lược này vẫn được duy trì, chỉ là mục đích chuyển thành dùng làm phân bón. Hơn nữa, để tạo tiền đề cho việc kiến tạo "Đế chế La Mã" trong tương lai, Bộ Chân lý luôn dùng mọi cách để thổi phồng mức độ văn minh của Đế chế La Mã, gom tất cả những gì đáng tin, không đáng tin, thậm chí là không có căn cứ, đều gán cho Đế chế La Mã.
Sau này, khi công nghệ phát thanh được phát minh, có người đã kể một câu chuyện tiếu lâm như sau: Một ngày nọ, Lucien nhận được một báo cáo rằng một đội khảo cổ đã phát hiện ra dây đồng tại một di tích La Mã cổ xưa. Lucien rất vui mừng, nói: "Ôi La Mã vĩ đại, đã bắt đầu dùng điện rồi!" Tuy nhiên, khi ông lập tức đến hiện trường mới phát hiện ra đó là một hiểu lầm, thứ đó hoàn toàn không phải dây đồng. Thế là Lucien càng vui mừng hơn, ông nói: "Ôi La Mã vĩ đại, đã bắt đầu dùng radio rồi!"
Một trong những nội dung mà Bộ Chân lý thổi phồng về La Mã là vệ sinh công cộng của La Mã, thế là như một phần của việc phục hưng "tinh thần La Mã", vệ sinh công cộng được nâng lên một tầm cao vô cùng quan trọng, và sau khi vi khuẩn gây bệnh được phát hiện, vấn đề này càng được chú trọng hơn. Napoleon nhân cơ hội thúc đẩy cái gọi là phong trào cải tạo Paris, kêu gọi người dân Paris mỗi tuần, dành nửa ngày, thực hiện lao động công ích, dọn dẹp các loại rác thải tích tụ. Đệ Nhất Chấp chính thậm chí mỗi tuần đều đích thân cầm xẻng tham gia lao động công ích, mỗi khi đó, tiếng hô "Napoleon vạn tuế!" lại vang vọng khắp bầu trời.
Những con phố sạch sẽ, gọn gàng là ấn tượng đầu tiên của Watt về Paris. Watt nhanh chóng nhận thấy thêm một điểm khác biệt giữa Paris và London, đó là Paris có ít ống khói hơn hẳn. Ngay cả trong khu công nghiệp cũng vậy.
"Đây nhất định là thứ động cơ điện đáng nguyền rủa này." Mặc dù không khí Paris ít khói bụi hơn rõ rệt so với London, nhưng cả Watt lẫn Boulton con, giờ đây đều muốn đốt cháy tất cả những kẻ dị đoan điện lực, giống như người Anh đã từng thiêu sống Jeanne d'Arc vậy.
Ở lại Paris hai đêm, ngày hôm sau, Watt còn đến Đại học Paris một chuyến, tiện thể cùng với Lavoisier đang ở Đại học Paris, vui vẻ trò chuyện về một số vấn đề khoa học. Watt thực ra rất muốn gặp một nhà khoa học vĩ đại khác của Pháp là Joseph Bonaparte, nhưng Lavoisier nói với ông rằng Joseph hiện không ở Paris, ông ấy hình như đã đi về phía Nam.
"Chắc hẳn có chuyện gì đó liên quan đến điện. Nhưng ông ấy sẽ về sớm thôi, ông chắc chắn sẽ gặp được ông ấy tại Hội chợ Paris. Dù sao, rất nhiều công việc kinh doanh ở đó cũng có liên quan đến ông ấy." Lavoisier nói.
Khi Watt tạm biệt Lavoisier, Lavoisier nói với Watt: "Nếu ngày mai ông đến địa điểm hội chợ, ông hãy chú ý con đường dẫn đến hội trường, con đường đó rất thú vị."
Vì câu nói này, Watt đã trằn trọc cả đêm để suy đoán xem con đường này có gì "rất thú vị".
Sáng hôm sau, khi chiếc xe ngựa của ông chạy trên con đường này, Watt lập tức nhận ra điều đặc biệt của nó. Con đường màu xám trắng này dường như được lát bằng một khối đá nguyên vẹn, và được mài rất phẳng phiu, xe ngựa chạy trên con đường này gần như không hề xóc nảy.
Watt liền bảo người đánh xe dừng lại. Ông bước xuống xe, chẳng màng đến thể diện mà quỳ hẳn xuống, móc chiếc kính một mắt từ túi áo khoác ra, đeo vào mắt phải, tỉ mỉ nghiên cứu mặt đường.
"Đây chắc là xi măng nhỉ?" Watt nói.
Xi măng không phải là thứ quá hiếm lạ, La Mã cổ đại đã có xi măng tro núi lửa tự nhiên (thứ này thực sự tồn tại); người Anh trước đây cũng đã sản xuất ra "xi măng La Mã". Nhưng "xi măng La Mã" do yêu cầu cao về nguyên liệu thô nên chi phí không hề thấp, giá thành lại cao, nếu dùng "xi măng La Mã" làm ra một con đường dài như vậy, thì phải tốn bao nhiêu tiền?
Thế là Watt liền nhận ra, người Pháp chắc chắn đã phát minh ra một loại xi măng giá thành rẻ.
"Đúng là xi măng." Lúc này, trợ lý William Murdoch cũng xuống xe cùng Watt và đưa ra nhận định tương tự.
"Con đường rộng thế này, dài thế này, cần bao nhiêu xi măng, Người Pháp thật là..." Boulton con nói.
"Biết đâu người Pháp đã phát minh ra xi măng giá thành rẻ." Watt nói, "Matthew, khi cậu đến Hội chợ Paris, hãy chú ý xem, nếu có thứ này được bày bán, chắc chắn sẽ có thị trường khổng lồ. Mặc dù chúng ta chủ yếu là quảng bá động cơ hơi nước của chúng ta, nhưng nếu có thứ gì tốt, chúng ta cũng đừng bỏ qua. Đương nhiên, tốt nhất vẫn là mua công nghệ, trực tiếp tự mình sản xuất."
Boulton con gật đầu tán thành. Watt liền cất chiếc kính một mắt vào túi, cùng Boulton con và trợ lý William Murdoch lên lại xe ngựa.
Trong suốt quãng đường còn lại, mấy người đã liên tục thảo luận về tiềm năng thị trường của xi măng giá thành rẻ.
Một giờ sau, họ đã đến địa điểm hội chợ. Mấy người bước xuống xe ngựa, một tòa nhà kiểu La Mã khổng lồ hiện ra trước mắt mọi người.
Đây là một tòa nhà có kiến trúc rất giống Điện Pantheon tại La Mã, mặt tiền là một hàng cột dài hình chữ nhật với hai mươi sáu cây cột lớn, còn tình hình bên trong từ đây vẫn chưa thể nhìn rõ. Nhưng đây chắc chắn là một tòa nhà có quy mô lớn hơn phiên bản gốc của Điện Pantheon.
"Đệ Nhất Chấp chính Napoleon mới nhậm chức được bao lâu, cho dù ông ấy bắt đầu xây dựng ngay từ khi nhậm chức, thì trong thời gian ngắn như vậy mà có thể hoàn thành một công trình vĩ đại như thế này, trình độ kỹ thuật bên trong thực sự đáng kinh ngạc, đây thực sự là một kỳ quan của thời đại." Watt nói với Boulton con, đồng thời tâm trạng cũng trở nên nặng nề một cách khó hiểu.
Tuyệt tác này do truyen.free độc quyền cung cấp.