Khi Triệu Túc Hầu nghe tin tướng Tần là Công Tôn Diễn đánh Ngụy giành chiến thắng, bèn muốn dời binh đánh Triệu. Triệu đang trong cơn nguy cấp, nhưng Tô Tần lại có kế hoạch muốn sai môn khách Tất Thành sang Ngụy tìm Trương Nghi. Kế hoạch này rốt cuộc là vì điều gì? May mắn thay, Trương Nghi đang thất thế ở nước Sở, lại hai lần chịu nhục ở đài Chiêu Dương, bị giam cầm rồi trở về quê hương. Giá như Tất Thành tìm được Trương Nghi ngay lúc đó, như thể Trương Nghi chưa từng bị roi đánh nhục nhã ở Chiêu Dương, chưa từng lưu lại nước Sở. Hoặc giả, nếu sau khi bị đánh roi mà Trương Nghi không trở về cố hương, không đi theo con đường của Tô Tần, thì dù Tất Thành có tìm được cũng khó tránh khỏi cảnh bôn ba vô ích. Sau này, lại nói Trương Nghi đến Triệu, ngày thứ năm mới được gặp mặt. Nhưng mấy ngày sau lại không thấy ông ta, bèn quay lại tìm, mà ông ta vẫn cố ý chậm trễ. Dù cho kế sách này được thực hiện, nhưng nếu quân Tần đã kéo đến, thì dù có nhiều cơ hội gặp gỡ đi chăng nữa, cũng khó lòng cứu vãn được sự nguy cấp hiện tại. Mạnh Tử từng nói: "Ta không gặp được Lỗ hầu, ấy là do trời vậy." Phàm những việc như thế này cũng đều do trời sắp đặt. Rồng ắt có mây mà ẩn hiện khó lường. Cá nhất định phải có nước mới tự do bơi lội. Diều nương thế gió mà bay cao, đèn ngựa dựa thế lửa mà xoay chuyển. Người lấy tiền tài làm vốn cho bản thân. Những việc này, tuy đều là vật ngoại thân, nhưng lại g��n liền với bản thân, không thể xa rời. Nếu có sai lầm, rồng không thể bay lượn, cá không thể bơi lội, diều không thể cất cánh, đèn ngựa không thể xoay chuyển, khó mà thành việc lớn được. Giả sử Tô Tần dù dùng quỷ kế kích động Trương Nghi sang nước Tần, ngấm ngầm muốn Tần nắm quyền, nhưng nếu không dùng vàng bạc để trang trải các loại chi phí, thì làm sao kế sách diệu kỳ này thành công được? Người xưa nói: "Có tiền mười vạn, quỷ thần cũng có thể sai khiến," điều này từ xưa đến nay lẽ nào lại sai ư? Dùng tiền bạc làm việc, khiến công việc được truyền tải và thực hiện. Luận về tiền bạc như thần, mưu lợi như quỷ. Lẽ nào lại có thể cười mà cho rằng không cần tiền bạc mà có thể thắng lợi ư?

Nước Tần một mình chống lại sáu nước Sở, Tề, Ngụy, Triệu, Yên, Hàn. Theo kế sách hợp tung của Tô Tần, sáu nước đã thắng Tần. Nhưng theo các học giả ngày nay, Tần vẫn là bên chiến thắng sáu nước. Tục ngữ có câu: "Thà một mình trộm một con chó, còn hơn cùng nhau trộm một con trâu." Muốn sáu nước này hợp sức đồng lòng đ�� chống Tần há chẳng phải quá khó sao? Chi bằng một nước Tần đơn độc mưu tính sáu nước lại dễ hơn nhiều. Cho dù sáu nước có hợp tung để diệt được nước Tần, ai biết được, ngày sau các nước ấy lại chẳng tự thôn tính lẫn nhau, liệu có khác gì cách Tần đã từng bước xâm chiếm năm nước kia ư? Vì thế, xét về cục diện, sáu nước tất không thể thắng được một nước Tần. Huống hồ, lòng các vua sáu nước lại không đồng đều, kìm kẹp lẫn nhau. Dù đối phương có cùng lập lời thề: "Một nước xé bỏ liên minh, năm nước cùng tấn công," thì lòng tranh đấu vẫn còn nhen nhóm. Nếu năm nước bị chèn ép, không chịu nổi ắt sẽ đầu hàng Tần. Bốn nước bị chèn ép, không chịu nổi cũng sẽ đầu hàng Tần. Cứ như thế, Tần không cần dùng mưu chiến, sáu nước tự sẽ tàn sát lẫn nhau rồi khuất phục Tần vậy. Không cần dùng mưu lược chiến tranh, vẫn có thể khiến họ quy hàng. Chẳng phải Tần chiến thắng sáu nước dễ dàng là thế ư!

Người đứng đầu việc bội phản liên minh hợp tung là nước Ngụy. Thế nhưng thực ra không phải vậy, Tề Tuyên V��ơng thừa lúc Yên có tang mà phạt lấy mười thành, tội lỗi so với Ngụy còn sâu nặng hơn, thật vô lý cực độ. Tô Tần tự mình chủ trương hợp tung, lại mượn lời Tần để nói với Tề, dụ Tề trả lại mười thành cho Yên; còn nói rằng nếu Tề và Yên kết giao, Tần sẽ vui vẻ; Tề có được Yên, Tần hiệu triệu thiên hạ không khó... những lời lẽ đó tưởng chừng như gây chấn động người nghe, nhưng thực ra dù Tề, Ngụy hai nước đã phá minh ước, Tô Tần tự mình cũng đã thất bại rồi. Lại nhân việc Văn phu nhân qua đời, Tô Tần rời nước Tề, nói Tề Tuyên Vương ham mê săn bắn và háo sắc, sĩ đại phu tự gây loạn, để Yên lợi dụng, biến thành kế phản gián giúp Yên. Thật ra, chủ chứa che giấu tâm sự của Trương Nữ để nói với Lý Cô, rồi lại đem chuyện không hay của Lý Cô thuật lại cho Trương Nữ. Khiến cho hai nhà Trương Lý thành thù, rồi lại đến hai bên khuyên giải hòa thuận. Đó thật là kẻ a dua nịnh bợ, bán rẻ danh dự để thuận theo quyền thế, là đạo của kẻ tiểu nhân vậy.

Ngụy Tương Vương tham lam bỉ ổi, lại còn muốn đẩy Sở Hoài V��ơng lên làm minh chủ hợp tung. Đây quả là "thằng mù cưỡi ngựa đui". Dù Trương Nghi mưu hiểm, qua lại giữa Sở và Ngụy với đủ chiêu trò lật lọng, vận dụng mưu trí thao túng hai vị quân chủ như những con rối trong tay mình, nhưng cũng không thể giúp Ngụy Tương Vương đạt thành công.

Điền Anh làm Tề tướng quốc, cũng thông hiểu những lời lẽ sâu xa này. Việc con sinh ngày mùng 5 tháng 5 bất lợi, cha mẹ kiêng kỵ, nếu không có đứa con hiếu thảo dám nói thẳng lẽ phải, thì thật uổng cho một đời anh hùng rồi. Người xưa nói: "Muốn biết tương lai, trước tiên hãy xem xét quá khứ." Như Điền Văn cùng năm sinh, ghi chép sáng rõ, sau này có khí phách vĩ đại, lẽ nào lại cần đợi đến lúc đó mới nói ư? Trong Tứ công tử thời Chiến Quốc, phải kể đến Tín Lăng quân Ngụy Vô Kỵ và Mạnh Thường quân Tề Điền Văn là hai người xuất chúng nhất. Họ không chỉ có thể cứu giúp người nghèo khó, mà còn khí phách hào hùng khắp bốn phương, thấu hiểu lẽ đời, minh bạch thế cục, mưu lược sâu sắc, biết lượng sức mình, phong thái ung dung khó lường. Còn như Bình Nguyên quân Triệu Thắng và Xuân Thân quân Hoàng Yết, e rằng cách xa hai vị công tử kia một trời một vực. Nếu các quân chủ sáu nước đều như Tín Lăng và Mạnh Thường nhị công tử, thì dù Trương Nghi có bày trăm mưu ngàn kế cũng khó lòng qua lại gây chuyện thị phi; Tô Tần cũng có thể hoàn thành kế hợp tung, chiến thắng Tần, chứ đâu thể coi thường thiên hạ được nữa. Than ôi!

Mọi quyền lợi đối với nội dung này thuộc về truyen.free, xin đừng sao chép.